විශ්මිත වාරි උරුමය පරාක්රම සමුද්රය
Untold story of the Parakrama Samudra Tank
අපගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ දෑතින් මේ දක්වා ඉදිකොට ඇති විශ්ෂ්ටතම වාරි නිර්මාණය පරාක්රම සමුද්රය බව බොහෝ දෙනකු මෙතෙක් අවබෝධ කොට ගෙන නැත.පරාක්රම සමුද්රයේ සුවිශේෂ ලක්ෂණයක් වනුයේ මෙරට වාරි කර්මාන්තය වැව් සංකල්පයෙන් සමුද්ර සංකල්පයට පිවිසීමය. සමුද්රයේ විශාලත්වය දැක්විම සදහා වැව් බැම්මේ ගල් ටැම් සිටුවා දිවයිනේ අනෙකුත් විශාල වැව් බැමි වල දිග පරාක්රම සමුද්ර බැම්මේ දිගත් සමග සසදා දක්වා ඇත.
පරාක්රම සමුද්රය එක් වැවක් පමණක් නොවේ .එය වැව් සංකීර්ණයකි. එම සංකීර්ණයට තෝපා වැව එරමුදු වැව දුඹුටුලූ වැව කලහගල වැව හා භූ වැව අයත් වේ . පරාක්රම සමුද්රයේ විශ්මය වන්නේ විශාලත්වය පමණක් නොවේය. මේ සා විශාල ජල කදක් පාලනය කොට හසුරුවා ඇළමං ඔස්සේ කෙත්වත වලට ගලා යෑමට සැලැස්වීම මෙම වාරිකර්මාන්තයේ විශිෂ්ටත්වය වී තිබේ .
පරාක්රම සමුද්රයට ජලය පුරවාගෙන ඇත්තේ වෙනත් වැව් වලට ජලය ලබා ගන්නා ආකාරයට වඩා වෙනස් ක්රමයකිනි.සමුද්රයට ප්රධාන ජල සැපයුම් මාර්ග දෙකක් පවතී.ඉන් ප්රධාන මාර්ගය අඹන් ගග සුදු කන්ද හරහා ගලා බසිද්දී ගංගා පත්ල මත විශාල ගල් කුට්ටි අතුරා ගංගා මග වෙනස් කොට ජලය ඇළ මාර්ගයකට යොමු කොට තිබේ. එම ඇළ මාර්ගය හදුන්වා දෙනු ලබන්නේ අංගමැඩිල්ල යෝධ ඇළ නැතිනම් ආකාශ ගංගාව යනුවෙනි. මෙහි ඇති පුදුමය වන්නේ අඩි දෙසීයක සමෝච්ච රේඛාව මත එය ඉදිකොට තිබීමයි.
දෙවන ඇළ මාර්ගය ඇළහැර අමුණේ ගලන අඹන් ගග ජලය ගිරිතලේ වැවටත් තඹල වැවටත් කඩවල වැවටත් ගලා විත් පරාක්රම සමුද්රයට පිවිසීමය. ඒ ජල මාර්ගය ප්රදේශ වාසීන් හදුන්වන්නේ මා ඔය යනුවෙනි.මේ හේතුවෙන් අඹන් ගග ආශි්රතව පෝෂණය වූ වාරි කර්මාන්ත දෙකක් ඇත. ඒ අංගමැඩිල්ල ඇළ ව්යාපාරය හා ඇළහැර ව්යාපාරයයි.
පරාක්රම සමුද්රයට අයත් වැව් වල ජලය පුරවා ගත් ආකාරයද අනෙක් වාරි කර්මාන්තයට වඩා විශේෂක්වයක් ගනී.අංගමැඩිල්ල ඇළමගින් රොටෑමුල්ල තුඩුව හරහා තෝපා වැවට ගලා ආ ජලයෙන් තෝපා වැව පිරී ගිය පසු ඇති වන පීඩනයෙන් පැන්නුමක් හරහා ආසන්නයේ වු එරමුදු වැවට ජලය ගලා යන්නේය. මේ ආකාරයෙන් වැව් පහ ජලයෙන් පිරී යන්නේය.පැරකුම්බා රජතුමා පරාක්රම සමද්රය ඉදි කළේ ඊට පෙර ඉදි කොට තිබූ කුඩා වැව් පහක් ප්රධාන වේල්ලකින් හ්කා බද්ධ කිරීමෙන් අනතුරුවයි.ඒ බව අපට නිගමනය කළ හැක්කේ තෝපා වැව 1 වන උපතිස්ස රජු ඉදි කර තිබීම නිසාය.පැරකුම්බා රජු වැව් පහ එකම ප්රධාන වේල්ලකින් සම්බන්ධ කළත් අභ්යන්තර වේල් බිද දැමුවේ නැත්තේ රළ පහරින් ප්රදාන වේල්ල ආරක්ෂා කර ගැනීම සදහා විය හැකිය. මේ සියලුම වැව් පිරී ගිය පසු සමුද්රයක් දිස්වේ .
පරාක්රම රජතුමාගේ බලාපොරොත්තුව වූයේ ’’ අහසින් වැටෙන එක දිය බි`දකවත් ප්රයෝජනයට නොගෙන මුහුදට ගලා යෑමට ඉඩ නොදිය යුතුය’’ යන්න ය.එබැවින් සමුද්රය පිරී ගිය පසු වාන් වදින ජලය සමීපයේ පිහිටි ඇතුමල්පටිය වැව තුළ ගබඩා කරගෙන එම ජලය ගබඩාවේ සිට සෑම දිසාවකටම විහිදුන ඇළමාර්ග ඔස්සේ පිටත් කර හැරේ .
ඇළ මාර්ග හා බැදුන කුඩා වැව්ද විය.ඒ සියල්ල පුරවා ගත් පසු ජලය හිගයක් නොවීය.අවුරුද්ද මුථල්ලේම වගා කටයුතු කළ හැකි විය. එදා වගා කළේ වී පමණක් නොවේ . අතිරේක බෝග වගාවද සරුවට කෙරිණි. ලොවිතැනින් රට සමෘද්ධි මත් වීමත් සමග සහල් පිටරට පැටවීමෙන් විශාල ධනයක් රටට ලැබීය. ඒ හේතුවෙන් ශ්රී ලජතාව පෙරදිග ධාන්යාගාරය ලෙස ප්රසිද්ධියට පත් විය.
එකට යාව බද්ධව තැනූ බිසෝ කොටුවක් දැකිය හැක්කේද පරාක්රම සමද්රයේය. බිසෝ කොටුවක කාර්යය වනුයේ වැව තුළින් වේගයෙන් ගලා එන ජලයේ වේගය පාලනය කොට ඇළ මාර්ග න්ලට මුදා හැරීමය. වේගයෙන් ජලය ගලාගෙන ආවොත් ඇළ වේලි බිදී යනවා. එකට යා වූ බිසෝ කොටු දෙකක් ඉදිකිරීමෙන් අදහස් කරන්නට ඇත්තේ පළමු බිසෝ කොටුවෙන් පාලනය වී එන ජලය තව දුරටත් හීලෑ කොට ඇළ මාර්ග වලට මුදා හැරීමයි. ද්විත්ව බිසෝකොටු සංකල්පය රජතුමාගේ නව අත්දැකීමක් විය හැකියි පුරාවිද්යාගවේශක ජයසිංහ බාලසූරිය පවසයි.
පරාක්රම රජතුමාගෙන් පසු කිසිදු හෝ රජ කෙනෙක් විශාල වැවක් කළ බව සදහන් වන්නේ නැත.එතුමා 1186 මිය ගියේය. එතුමාගේ මිය යාමෙන් අවුරුදු දහයකින් පමණ පසු රජ රට වාරිකරිමාන්ත පිරිහීම ආරම්භ විය.13 වන සියවස අතීතයේ පැවති සමෘද්ධිය පිළිබද මතක සටහනක් පමණය.
ඩොනමෝර් ආණ්ඩු ක්රමය 1932 බිහිවීමෙන් පසු රජරට කෘෂිකර්මය නගා සිටුවීම පිළිබද ප්රබොධයක් ඇති වී පැරණි වැව් රාශියක් නැවත ප්රතිසංස්කරණය කොට ජනාවාස බිහි කෙරිණි.එහෙත් පරාක්රම සමුද්රය ප්රතිසංස්කරණය කළේ පැරණි තාක්ෂණය අනුව නොවේ.එසේම නැවත ප්රතිසංස්කරණය කළේ සමුද්රයේ අර්ධයක් පමණි.මේ හේතුව නිසා පරාක්රම සමුද්රයේ පැවති විශාලත්වය හෝ උදාරත්වය දැන් මතු නොවන බව බාලසූරිය පවසයි.
පරාක්රම සමුද්රය පුරා අවුරුදු අටසීයකට වඩා වැඩි කාලයක් තුළ ගොඩ වෙමින් පවතී. මේ නිසා රැදවිය හැකි ජල ධාරිතාව සීමිතව පවතී.ඒ කෙසේ වුවද පරාක්රම සමද්රය සැදෑසිරි නැරඹීමට අතිශය සුන්දර තැනක් වේ. බැස යන හිරුගේ ආලෝකය ජල තරංග මත වැටී විසිරී යනු දැකීමට දෙස් විදෙස් සංචාරකයෝ ඇදී එති.
