කැබැතිගොල්ලෑව යකාවැවේ දිරිය දියණිය

Life after the war in Kabethigollawa

‘‘මම මෙහේ නෙවෙයි නුවර ඉපදුන කෙනෙක්. අපි දන්නෙ නෑ යුද්දෙ කියන්නේ මොකද්ද කියලා. වෙඩි හඩක් අහල තිබුනේ නෑ. මෙහාට ආවට පස්සේ තමයි ඒ ඔක්කොම දේවල් ඇහුනේ. ගමේ බෝම්බ සිද්දියෙන් පස්සේ ගොඩක් දෙනෙක් කඳවුරු වලට ගියා. ගිහින් ඉදල ආවට පස්සේ ගමේ තිබුනේ මළානික බවක්. කිසිම කෙනෙක් හිටියේ නෑ.” අනුරාධපුර නගරයේ ඉදල කිලෝමීටර් හතලිහක් පමණ ඈතින් පිහිටි ඉදිගොල්ලෑව යකාවැව ප‍්‍රාථමික විදුහලේ ගුරුවරියක් ලෙස වගේම සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ ආරක්‍ෂක නිළධාරියෙක් ලෙසද සේවය කරන  චමිපිකා ප‍්‍රියදර්ශනී පවසුවාය.

යුද්ධයෙන් බැටකෑ මිනිසුන් මේ ගම්මානවල ජිවත් වෙයි. කැබතිගොල්ලෑව බස් රථ බෝම්බ පිපිරීමෙන් හල්මිල්ලෑව, යකාවැව ආදී ගම්මානවල මිනිසුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ ජීවිත අහිමි විය. තවත් බොහෝ දෙනෙක් මානසිකව තවමත් පීඩාවිදිති. හැමදාම බංකරයත්, කඳවුරත් මේ මිනිසුන්ට උරුමවී තිබුනි.

‘‘මට අවුරුදු විසිහයක් වෙනවා. මගේ ගම යකාවැව. ඉපදුනේ නුවර වුනාට වැඩි කාලයක් හැදුනේ වැඩුනේ මෙහේ. කඳවුරේ ඉදල එනකොට ගමේ ඉස්කෝලේ හිටියේ ගුරුවරුන් දෙන්නයි. ඊට පස්සේ මේ පළාත්වල ඉස්කෝලවලට රජයේ ගුරුවරු අඩු හින්දා අපට අවස්ථාවක් ලැබුනා. ඒකට අපේ අධ්‍යක්‍ෂ ජෙනරාල්තුමා සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ නිළධාරීන් මේ පළාතේ පාසල් වලට අනයුක්ත කලා. ඒ අනුව තමයි අපිටත් අවස්ථාවක් ආවේ අපේ දරුවන්ට අකුරු කියා දෙන්න. ඉදිගොල්ලෑව යකාවැව ප‍්‍රාථමික විදුහලේ එක ශ්‍රේණිය භාරව තමයි මම වැඩකරන්නේ.” ප‍්‍රියදර්ශනී පවසන්නීය.

ජීවිතයෙන් වැඩිකාලයක් ආරක්‍ෂක කටයුතුවල නිරත වීමට වගේම පාසල් දරුවන්ගේ නැණ නුවණ පාදන්නට ලැබීම ප‍්‍රියදර්ශනීට ලැබී තිබෙන රාජකාරි වෙයි.

‘‘උදේට සාරිය ඇදන් පාසලට ඇවිත් වැඩකරල අපි සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ නිසා හවස දෙකෙන් පස්සේ මුරපොලවල් ආරක්‍ෂක කටයුතු වල නිරත වෙනවා නිල ඇඳම ඇදගෙන. සෙනසුරාදාටත් උදේ අටේ ඉදල හවස හතර වෙනකම් ඩියුටියක් කරනවා. ඉරිදා උදේට දහම් පාසල කරනවා. ඉරිදා හවස දොළෙහෙන් පස්සේ තමයි අපිව නිදහස් කරල තියෙන්නේ. මාසෙට දවස් තුනක් නිවාඩු තියෙනවා. ඉතුරු දවස්ටික රාජකාරී කටයුතු වල තමයි නිරත වෙන්නේ.” ප‍්‍රියදර්ශණී තවදුරටත් කීවාය.

රාජකාරී දෙකක නියැලූනත් එම රාජකාරි කටයුතු සතුටින් කරන බව ප‍්‍රියදර්ශණී පවසයි. ‘‘අපිට පඩිය තියෙනවා රුපියල් දාහත්දාහක් විතර. එයින් රුපියල් පහළොස් දාහක් විතර අතට එනවා. ඒ ගැන සංතෝස වෙනවා. ඒ පඩියෙන් තමයි මම මගේ ගෙදර අයත් ජීවත් කරවන්නේ. ඒත් එක්කම ළමයින්ටත් සේවයක් කරන්න පුළුවන්නේ. හේතුව තමයි අර බෝම්බ සිද්ධියෙන් පස්සේ කඳවුරේ ඉඳල ගමට එනකොට මෙහේ හැමෝම හිටියේ හැඬු කඳුලිින්. ඒ වෙලාවේ ඉතින් ගමේ දරුවන් පවා අසරණ වෙලා හිටපු වෙලාවක්. ඒ වෙලාවේ ඒ දරුවන්  වෙනුවෙන් යමක් කරන්න  ඕන කියලා හිතන් ඉන්න කොට තමයි සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ නිළධාරීන් මේ පළාත්වල පාසල්වලට ගුරුවරුන් විදියට අනුයුක්ත කරන බව දැනගත්තේ.  ඊට පස්සේ ඉතින් උසස් පෙළ එහෙම සමත් වෙලා තිබුන හින්දා අපිටත් අවස්ථාව ලැබුනා සිවිල් අරාක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවට  බැඳෙන්න. ඇත්තටම දැන් සතුටු වෙනවා ගත්ත තීරනය ගැන.” ප‍්‍රියදර්ශනී සිනාමුසු මුහුණින් පවසන්නේය.

‘‘අපේ ඉස්කෝලේ පන්ති පහක් තියෙනවා මුල් කාලෙයේදී අපි තුන්දෙනයි මේ පන්ති පහේම වැඩකළේ. දැන් සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේනුතුවේ තව නිළධාරීන් දෙන්නෙක් අපේ ඉස්කෝලෙට අනුයුක්ත කරල තියෙනවා. අපි ලොකු වෙහෙසක් ගන්නවා මේ ළමයින්ට උගන්නන්න. විශ්වාසයක් තියෙනවා කවදා හරි දවසක මේ දරුවන් නැඟිටියි කියලා.”

අනාගතයේ යකාවැව, හල්මිල්ලෑව ගමේ දරුවන්ගේ දියුණුව ගැන ප‍්‍රියදර්ශනි පවසන්නේ මහත් ආඩම්බරයෙනි.

ගුරුවරියක විදියට සේවය කලත් කිසිදු ගුරු පුහුණුවක් ලබා නොමැති බවත් ප‍්‍රියදර්ශණී පවසන්නේය. ‘‘අපිට ඇත්තටම ගුරු පුහුණුවක් නෑ. දැනට වුනත් පාසලේ ඉන්න ගුරුවරුන්ගේ සහයෝගයෙන් තමයි පන්ති වුනත් කරන්නේ. දැන් අවුරුදු එකහමාරක් විතර වෙනවා පත්වීමත් හම්බවෙලා. මේ පළාතේ හැම පාසලකම වගේ ඉන්නවා සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ සේවය කරන ගුරුවරුන්. මේ පළාතේ පාසල් වලට රජයේ පුහුණුව ලබපු ගුරුවරුන්ගේ අඩුවක් තියෙනවා. ඇත්තෙන්ම අපිට ගුරු පුහුණුවක් එහෙම ලබා දෙනවනම් මේ දරුවන්ට වැඩි සේවයක් කරන්න පුළුවන්.” ප‍්‍රියදර්ශණි එසේ  පවසන්නේ ගුරු පුහුණුවක අවශ්‍යතාව තදින්ම ඇයට දැනෙන නිසාය.

‘‘අපිට ගුරු පුහුණුවක් ලබා නොදෙන්නේ ඉදිරියේදී පාසල් කටයුතු  වලින් අපි ඉවත් කරයිද දන්නෙත් නෑ.” ප‍්‍රියදර්ශණී සැකයකින් මෙන් පවසුවාය.

‘‘යුද්දෙ තිබුනෙ නැති පළාත්වල ගුරුවරු උදේට පාසල් ගිහින් හවසට ටියුෂන් පන්ති කරනවා. අපි උදේට පාසල් ගිහින් හවසට මුරපලවල්වල සේවය කරන්න යනවා. සෙනසුරාදටත් එහෙමයි. අනිත් අයට වැඩිය අපි සේවා දෙකක් සපයනවා. ඒත් එක්කම අපිට ගෙදර ප‍්‍රශ්නත් තියෙනවා. මේ ඔක්කොමත් එක්ක තමයි අපි ජීවත් වෙන්නේ.” එකම රටේ ප‍්‍රදේශ කිහිපයක ගුරුවරුන්ගේ වෙනස පිළිබඳව ප‍්‍රියදර්ශනී එසේ පවසන්නේය.

‘‘අපේ අසරණ ළමයි ගොඩක් ඉන්නේ මෙතන. බස් බෝම්බ සිද්දියෙන් මේ දරුවන් බොහෝ දෙනෙක්ට තමන්ගේ අම්මා තාත්තා සහෝදර සහෝදරියන් නැතිවුනා. ඉතින් මේ දරුවන්ට හොඳට උගන්නලා හොඳ තැනකට තල්ලූකරන්න තමයි මගේ අධිෂ්ඨානය වෙලා තියෙන්නේ.” ප‍්‍රියදර්ශනීගේ මේ අධිෂ්ඨානය සාක්‍ෂාත් කරගැනීමට තමන්ගේ ඉහළ නිළධාරීන්ගේන්  වගේම පාසලේ රත්නායක විදුහල්පති තුමන්ගෙන් සහ සහෝදර ආචාර්ය්‍ය මණ්ඩලයෙන් ලැබෙන සහයෝගය පිළිබඳව ප‍්‍රියදර්ශණී පවසන්නේ නිහතමානීවය.

‘‘ඇත්තටම ලොකු කැපකිරීමක් කරනවා අපේ ගරු විදුහල්පතිතුමා ඇතුලූ ආචාර්ය්‍ය මණ්ඩලය. නිතරම ගමත් එක්ක සම්බන්ධ වෙනවා. ඉස්කෝලේ හැම වැඩකදීම ගමත් සම්බන්ධ කරගන්නවා. ඒත් එක්කම අර යුධ මානසිකත්වයෙන් දරුවන් ඈත් කරල ඉදිරියට අරන් යන්න හැම උපදෙසක්ම දෙනවා ඒ ගොල්ලන්. ඒකෙන් ලොකු බැඳීමක් තියෙනවා ගමේ අය ඉස්කෝලෙත් එක්ක. ඒ වගේම තමයි අර ගමේ අය ලොකු ප‍්‍රපාතෙකට වැටිලා දැන් නැගිටමින් ඉන්න අවස්ථාවක් මේක.” මේවනවිට යකාවැව හල්මිල්ලෑව ගම්වල පවතින තත්වය ගැනත් ප‍්‍රියදර්ශනී එසේ පවසයි.

සිවිල් ආරක්‍ෂක දෙපාර්තමේන්තුවේ නිළධාරීනියක් විදියටත්, පාසල් ගුරුවරියක් විදියටත් තමන්ගේ ගම දියුණු කළයුතු ආකාරය ගැනත් ඇය පවසයි.‘‘අපි නගරයෙන් ගොඩක් දුරින් ජීවත් වෙන්නේ. අපිට නගරයක් කියල තියෙන්නේ කැබැතිගොල්ලෑව. එහාට යන්නත් කිළෝමීටර් දහයක් විතර යන්න  ඕන. අර කඳවුරේ ජීවත්වෙලා ආවට පස්සෙ නම් ගමේ මිනිස්සු ටිකක් දියුණුයි.
ඊට ඉස්සරනම් මිනිස්සුන්ට සමාජය ගැන ඇත්තට තේරුමක් නැතුව වගේ හිටිය. දැන් ඒ වුනාට දියුණු වෙන්න  ඕන කියන තැන ඒ කියන්නේ ආර්ථික මට්ටමින් නෙවෙයි හැම අතකින්ම දියුණු වෙන්න  ඕන කියන තැන ඉන්නවා අපේ මිනිස්සු. මං හිතනවා තව ටික කාලයක් යනකොට හැම අතකින්ම දියුණු වෙයි කියලා.” තම ගමේ මිනිසුන්ට දියුණු වෙන්න තිබෙන වුවමනාව පිළිබඳව පි‍්‍රයදර්ශණී පවසන්නේ සැබැවින්ම ඇයත් දිරිය කාන්තාවක් නිසාවෙනි.

‘‘ඇත්තටම දකුණේ අයට කියන්න  ඕන. ඒ අය දන්නෙනෑ මෙහේ තත්වය. එයාලා බොහෝ දෙනෙක් අපිව මායිම් ගම්මානවල ජීවත්වෙන මිනිස්සු කියල කොන්කරල තියෙන්නේ. අපි යුද්දෙන් දුක්වින්ද තමයි. ඒත් දැන් නැඟී සිටින්න අපේ මිනිසුන්ට ශක්තිය ඇවිත් තියෙන්නේ. අනිත් එක දකුණේ අය රැුකිලා ඉන්නේ අපි මෙතන රැුඳිල ඉන්න නිසා.” ප‍්‍රියදර්ශණි පැවසන්නේ දෙනෙතට කඳුලක්ද එක්කරමිනි.

‘‘ඇත්තටම රටේ අනිත් ප‍්‍රදේශවල මිනිසුන්ට වැඩිය හයිය හිතක් තියෙනවා දැන් මෙහේ මිනිසුන්ට. නැඟිටියි කියල හිතනවා කොහොමහරි අනාගතේ. හොඳ සාමකාමී තත්වයක් තියෙනවා මෙහේ. ඇතැම් ප‍්‍රදේශවල වගේ පහසුකම් මෙහේ නැති හින්දා තමයි දැන් වැටිලා ඉන්නේ. කාලයක් යනකොට හොඳ තත්වයකට මේ මිනිස්සු එයි.”

ගමේ මිනිසුන්ගේ බලාපොරොත්තු පිළිබඳවත් කියන්නට ඇය අමතක නොකලාය.‘‘ගමේ මිනිසුන්ගේ හොඳ දියුණුවක් ලැබෙන එක තමයි දැන් බලාපොරොත්තුව. ආර්ථීකය අතින් වුනත් දැන් ගොවිතැනක්් එහෙම ඈතකට ගිහින් කරගන්න නිදහසක් තියෙනවා. බයෙන් බයෙන් එහේ මෙහේ දුව දුව ගොවිතැනක් කරගන්න හේනක් කරගන්න නැතුව හිටියේ. දැන් හැම දෙයක්ම අපිට ලැබිල තියෙනවා. යුද්ධය තමයි අපිට ලොකුම ප‍්‍රශ්නයක් වෙලා තිබුනේ. මේ මිනිස්සු ඇත්තටම මේ මහ පොළවත් එක්ක පොරබදල තමයි ජීවත් වෙන්න උත්සාහ ගන්නේ. නිකං පුටු රත්කරල ඉන්න මිනිස්සු නෙවෙයිනේ මෙහේ ඉන්නේ. ඒ නිසා මේ මිනිස්සුගේ නැඟිටීම තමයි ලොකුම බලාපොරොත්තුව.”

‘‘ඇත්තටම අපි හැමෝම මිනිස්සු. අපිට සිංහල දෙමළ මුස්ලිම් කිසිම භේදයක් නැතුව අපි හැමෝම එකතුවෙන්   ඕන. හැමෝම අත්වැල් බැඳ ගන්න  ඕන. එතන තමයි අපේ දිරිය, ශක්තිය, දියුණුව තියෙන්නේ. ඒ හින්දා මං කියන්නේ ඇත්තටම අපි කරන  ඕනම දෙයක් රටේ දියුණුවට, අපේ දරුවො වෙනුවෙන් කරනවනම් ඇත්තටම ලෝකයේ අනිකුත් දියුණු රටවල් වල තත්වයට යන්න පුළුවන්. ඒකට හැම කෙනෙක්ගෙම හිත්වල සහෝදරත්වය, ලෙංගතුකම, සහජීවනය තියෙන්න  ඕන.” පි‍්‍රයදර්ශණී එසේ පැවසුවේ සැමදෙනාටම ආදර්ශමත් පණිවිඩයක් ලබාදෙමිනි.

සැබැවින්ම යුද්ධයෙන් අපමණ ලෙස පීඩාවට පත්ව තමන්ගේම මිනිසුන් වෙනුවෙන් සේවාවන් දෙකක් ලබා දෙන යකාවැවේ චමිපිකා ප‍්‍රියදර්ශණී වැනි දිරිය ලඳුන් රටේ ඉදිරි ගමනට ලැබුනු දිරිමත් අත්වැලකි.

ඡායාරූප – චාර්ල්ස් පීටර්