එක්කාසු කිරීමේ කලාව විශ්ව ප්රකාශන මාධ්යක්
කලා කෙත අස්වද්දන්නට සොදුරු නිර්මාණකරුවන් අවැසිය. කලා ලෝකයේ නිරිමාණ වපසරිය පුථල් කිරීමට කලාකරුවාගේ වගකීම වන්නෙ පෙර නොවු වීරූ නිරිමාණ බිහිකිරීමයි. ලෝකය වඩාත් සුන්දර තැනක් වන්නෙත් සුන්දරත්වය විදින්නට ඉඩ හසර සොයා දෙන්නෙත් මේ නව කලා නිරිමාණයන් බව අරුමයක් නොවේ.
ඉවතලන පරණ යකඩ කෑලී කිහිපයක එකතුවකින් කිසිදා නොකී කතාවක් කියන්නට හැකි වන්නෙ නම් එය අපූරු කලාවක් වනු ඇත. සමාජය ගැන ලෝකය ගැන අථත් විදිහට කතා කිරීමට වෙර දරණ ප්රගීත් මනෝහන්ස නම් තරුණ මූර්ති ශිල්පියා කලා ලෝකයේ නව මානයක් සොයා යන්නෙකි. එක්කාසු කිරීමේ කලාව නව මුහුණුවරකින් ලෝකයා වෙත ඉදිරිපත් කරන්නට ඔහු සමත් වී තිබේ.
‘‘පොඩි කාලෙදී මට පිකාසෝගේ බයිසිකල් හැඩලය කියන කලා කෘතියට අවධානය යොමු වුණා. ඒ අනුව තමයි මට මේ එක්කාසු කිරීමේ කලාවට හිත ගියෙ. විශ්ව විද්යාලයට ආවට පස්සෙ විධිමත් අකාරයට මේ පිළිබඳ හැදැරීම් සිදුකලා.’’ ප්රගීත් පැවසුවේය. ඔහු සෞන්දර්ය විශ්ව විද්යාලයේ වැඩි දුර අධ්යාපනය හැදෑරූවෙකි.
‘‘මූර්ති ශිල්පය ගසක් නම් එක්කාසු කිරීමේ කලාව එම ගසේ අත්තක් වගේ. එක්කාසු කිරීමේ කලාව කෙටි කාල සීමාවකින් අවශ්ය කරන අදහස ප්රකාශ කරීමේ සරල ක්රමයක් ලෙසයි මා දක්න්නේ.’’ එක්කාසු කිරීමේ නිර්මාණ භාවිතාව පිළිබඳ ප්රගීත් එසේ පූර්විකා සපයයි.
එක්කාසු කිරීමේ කලාවේ කලා කෘතීන් නිර්මාණය කරගැනීමට අවශ්ය කරන අමු ද්රව්ය සපයා ගැනීමට ප්රගීත්ට පරණ යකඩ බඩු කඩ වලත් ගරාජ් වලටත් යාමට සිදුව තිබේ. ඉන් එකතු කර ගන්නා මළ බැදී ගෙවී ගිය වානේ කොටස් යළි පන්නරය ලබා ජීවයක් බවට පත්වන්නේ ඉන් අනතුරුවය.
‘‘මා යොදා ගන්නේ භාවිතා කොට අහක යන දේවල්. මේ සමහර අමු ද්රව්ය වලට ස්ථිර පැවැත්මක් තියෙනවා. සමහර අමු ද්රව්ය ඉක්මනින් විනාශ වෙනවා.’’
ප්රගීත් විසින් ජීවය ලබා දෙන එක්කාසු කිරීමේ කලා කෘතීන්හි ප්රධාන තේමාව වී ඇත්තෙ සමාජ අසාධාරණයට පත්වන මිනිසුන්ගේ ජීවිත පිළිබඳ නිහඩ පිළිබිඹුවයි. සිය නිර්මාණයන් තුළින් කම්කරුවන්ගේ ජීවිත සටන පිළිබද කතා කරීමට වැඩි ඉඩක් වෙන් කරන බව ප්රගීත් පැවසුවේය. මෙය සංකේතවත් කිරීමට ගෙවී ගිය සවල් උදලූ තල විල්බැරුක්ක බැරල් වැනි දෑ සිය නිර්මාණ අමු ද්රව්ය ලෙස භාවිතා කරන බව ප්රගීත් සඳහන් කළේය.
‘‘දුක් විදින මිනිසුන් සංකේතවත් කරන්නේ මේ වගේ දේවල් තුළින්. ගෙවී ගිය සවලක උදලූ තලයක කම්කරුවාගේ ජීවිත කතාව ලියැවිලා තියෙනවා.’’ සිය නිර්මාණ උදාහරණයට දෙමින් ඔහු පැවසුවේය.
‘‘ගෙවී ගිය සවල් රැසක් එකු කොට ගෙන මම නිර්මාණයක් සිදු කළා. මේ තුළින් මම කතා කරන්නට උත්සාහ කරන්නේ කම්කරුවන් පිළිබඳයි. මෙහිදී එය සංතේකවත් කිරීමට මා යොදා ගත්තේ සවල්. සවල කියන දේ කිසියම් බලයකට යටත් වෙලා තියෙන දෙයක්. මේ නිර්මාණයෙන් මා පෙන්නුම් කිරීමට උත්සාහ කරන්නේ බලයකට යටත් වෙලා තියෙන තාක් කම්කරුවාගේ ජීවිත වලට නිදහසක් නැහැ කියන දේත් ඔවුන් මේ බලයෙන් පාලනයෙන් මුදා හැරි පසු ඔවුන් විදින නිදහසත් යන කාරණා.’’ ප්රගීත් පැවසුවේය. එක්කාසු කිරීමේ කලාව සංකේතාත්මක භාෂාවක් වන්නේ මේ නිසා බව ප්රගීත්ගේ අදහසයි.
අමු ද්රව්ය පමණක් තිබූ පමණින් නිර්මානයක් බිහි නොවන බව ප්රගීත් පවසන්නේය. ඒ සඳහා නිරිමාණාත්මක චින්තනයක් නිර්මාණකරුවාට තිබිය යුතු බව ඔහුගේ අදහසයි.
‘‘මා තුළ මිනිසුන් දෙදෙනෙක් ජීවත් වෙනවා. බාහිරින් පෙනෙන පුද්ගලයා සහ ඇතුළාන්තයේ සිට මා හසුරුවන පුද්ගලයාත් දෙදෙනෙක්. මේ සියථ නිර්මාණයන් මා තුළින් පෝෂණය වන්නෙ මේ ඇතුළාන්තයේ ජීවත් වන පුද්ගලයාට අනුවයි. යකඩ කෑලි කිහිපයකින් ප්රකාශන මාධ්යක් බිහි කරන්න බැහැ. මෙවැනි කලා කෘතියක් බිහි කරන්නට කලාකරුවා තුළ මානව හැසිරීම් පිළිබඳ අවධානය විවිධ සංස්කෘතීන් පිළිබඳ ඇති අවබෝධය ඉතා වැදගත්. මේ දෙවල් අනුසාරයෙන් හැඩගැසෙන නිර්මාණාත්මක චින්තනය සාර්ථක කගා කෘති බිහිවීම කෙරේ බලපානවා.’’
ප්රගීත් ප්රකාශ කරන අකාරයට එක්කාසු කිරීමේ කලාව විශ්ව ප්රකාශන මාධ්යකි. මේ කලා කෘතීන් මගින් ප්රකාශ කරන අදහස එක් රටකට එක් ජාතියකට හෝ සංස්කෘතියකට සීමා නොවේ. මේ නිසා ජාති ආගම් බේදයකින් තොරව රසවින්දනයේ යෙදෙන්නට රසිකයන්ට හැකි බව ප්රගීත් පෙන්වා දෙයි.
මේ වන විට ප්රගීත් තමන් විසින් නිරිමාණය කළ කලා කෘතීන් එක් රැස් කොට
ප්රදර්ශණ කිහිපයක්ද පවත්වා තිබේ.
‘‘මේ ප්රදර්ශණ වලට හොඳ ප්රතිචාර ලැබුණා. විශේෂයෙන්ම මේ පිළිබඳ අවධානයක් තියෙන රසිකයන් අපට සිටිනවා. එහෙත් එය පැතිරිලා ගිහින් නැහැ. ඇත්තටම අපේ රටේ වගකිව යුත්තන් මේ වගේ විෂයන් පිළිබඳ අවධානයක් යොමු කොට නැහැ.’’ ඔහු මාලදිවයිනේද සිය කලා කෘති ප්රදර්ශණයක් පවත්වා තිබේ.
ප්රගීත් පවසන ආකාරයට එක්කාසු කිරීමේ කලාවට වැඩි අවධානයක් ඇත්තේ යුරෝපීය රටවලිනි. මුර්ති කලාව මේ රටවලට ආගන්තුක නොවීම මෙයට හේතු වී ඇතැයි ප්රගීත්ගේ අදහසයි.
‘‘ලංකාවේ සිට පමණක් මේ එක්කාසු කිරීමේ කලාවට වැදගත් ස්ථානයක් ලබා දෙන්න බැහැ. ඒ නිසා මම තේරුම් ගත්තා මගේ නිරිමාණ යුරෝපීය රටවලට ගෙන යන්න. ඉදිරියේදී මා ඒ සඳහා කි්රයාත්මක වෙනවා.’’ ප්රගීත් පැවසුවේය. මේ සඳහා නිර්මාණය කරන කලා කෘතීන් දේශිය උාරුවකින් ඉදිරිපත් කිරීමටද කටයුතු කරන බව ප්රගීත් සඳහන් කළේය.
