නැගෙනහිරට හිරු උදා වූයේ එහි කිරණින් නැගෙනහිර වැසියන්ගේ ජීවිතවලට නවමු ආලෝකයක් ලබා දෙන්නට මෙනි. ශාපලත් යුද්ධය අවසන් වී සැනසිල්ලේ අවදිව හිදින්නට හැකි සමයක් නැගෙනහිරට දැන්උදා වී තිබේ.  අමිහිරි යුද්ධයේ අදුරු සෙවණැලි යට දිවි ගෙවූ නැගෙනහිර වැසියන් ජීවිතය කොතැනකින් හෝ යළිත් අරඹන්නට සුබ සිහින දකිමින් සිටී. එහෙත් ඒ ගමනේදී දහසකුත් එකක් බාධක ජය ගන්නට ඔවුන්ට සිදුව තිබේ.

මාන්තෝට්ටම පදිංචි ඩබ්ලිව්.ඒ විල්බට් වික‍්‍රමනායක පවසන ආකාරයට මේ ප‍්‍රදේශයන්හි වැසියන්ට ප‍්‍රශ්න රාශියකට මුහුණ දීමට සිදුව තිබේ.  වල් අලින්ගේ කඩා වැදීමත්, පානීය ජලය නොමැති කමත් සහ යටිතල පහසුකම් නිසි පරිදි නොමැති විමත් යන කාරණා හේතුවෙන් මේ ප‍්‍රදේශයන්හී ගැමියෝ දැඩි පීඩාවට පත්ව සිටිති.

‘‘අපිට අලින්ගෙන් සෑහෙන්න කරදරයි. ඒ කාලෙත් තිබුණා, අදත් ඒ කරදරේ ඒ විදිහටම තියෙනවා.’’  විල්බට් පැවසුවේය. ඔහු පවසන ආකාරයට අවුරුදු තිහකට වැඩි කාලයක තිස්සේ මේ වැසියන් වල් අලින්ගෙන් පීඩා විදිති. ත‍්‍රිකුණාමලය දිස්ත‍්‍රික්කයේ දිගාමඩුල්ල ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කොට්ඨාසයට අයත් මහවැව ගම්මානයේ පවුල් 227 ජීවත් වෙති ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධාන ජීවනෝපාය වන්නේ ගොවිතැන සහ දර කැපීමයි. එහෙත් නිදහසේ ගොවිතැනක් කර ගන්නට මේ ප‍්‍රදේශයේ වැසියන්ට වල් අලි ප‍්‍රශ්නය නිසා නොහැකි වී තිබේ.

‘‘අපි මේ ගමේ ජීවත් වෙන්නේ 1963 ඉදන්. මේවායේ කවදාවත් අලිවැටක් ගහලා බේරෙන්න බැහැ. හැන්දෑවේ හතර වෙනකොට අලි  එනවා. ගමේ මිනිස්සු අලි ගහලා මැරෙනවා. ගෙවල් කඩනවා. ගොවිතැන් පාලූ කරනවා.’’ විල්බට් පවසන ආකාරයට මාසයකට වතාවක් ලැබෙන අලි වෙඩි හතර දවසක පැය බාගයකටවත් සෑහෙන්නේ නැත. කලක් තිස්සේ මේ කලාපයේ පවතින අලි මිනිස් ගැටුමේ අවසානයක් දකින තුරු මේ ප‍්‍රදේශයේ වැසියන් බලා සිටිති. අලි ප‍්‍රශ්නයට අමතරව මේ ප‍්‍රදේශයේ වැසියන්ට ජල ප‍්‍රශ්නයකටද මුහුණ දීමට සිදුව තිබේ. විධිමත් පානීය ජලපහසුකම් පද්ධතියක් නොතිබීම හේතුවෙන් මෙහි වාසීන්ට සැතපුම් දුර ගෙවා ජලය සොයා යාමට සිදුව තිබේ.

‘‘අපිට වතුර හොයාගෙන එහා ගමට යන්න වෙලා තියෙනවා. අපේ ළමයි ඉස්කොලේ යන්න කලින් වතුර අරන් එන්න පුථවන් තරම් පාන්දරින් යන්න වෙලා තියෙනවා. ගෑණු ළමයෙක් තනියම නාන්නවත් යවන්න පුථවන් කමක් කමක් නැහැ.’’ කිතුල්උතුව සමෘද්ධි සමිතියේ ලේකම් නිශාන්ත නිමල් පැවසුවේය. නිසි වාරිමාර්ග පද්ධතියක් නොමැති වීම හේතුවෙන් බීමට පමණක් නොවේ මෙහි ගොවියන්ට ගොවිතැන් කිරීමටද නොහැකි තත්ත්වයක් උද්ගත වී තිබේ.

‘‘අපිට ඉඩම් තියෙනවා. ඒත් වතුර නැති නිසා වගා කරන්න විදිහක් නැහැ.’’ කිතුල්උතුවේ ගොවියෙකු වූ සමරකෝන් රංබණ්ඩා පැවසුවේය. මේ ප‍්‍රදේශයේ මිනිසුන් දැඩි ලෙස දරිද්‍රතාවයෙන් පීඩා විදින බව නොරහසකි. ද්‍රරිද්‍රතාව මේ වැසියන්ට හුරුපුරුදු අදුරු සිහිනයකි.

‘‘ මට දැරවෝ හතර දෙනෙක් ඉන්නවා. අපි දර කපලා තමයි ජීවත් වෙන්නේ. ඒත් දැන් අමු ලී කෑල්ලක් තිබුණොත් අපිව වනජීවී එකෙන් අරන් යනවා. මේකෙන් ලැබෙන ආදායමෙන් ජීවත් වෙන්න අමාරුයි. ළමයින්ට දවසකට ඉස්කෝලෙ යන්න රැපියල් 120 ක් විතර යනවා.’’ කිතුල්උතුවේ එස්. සීලාවතී පැවසුවාය.
එමෙන්ම පලූ ගස් වලින් පලූ ගෙඩි කඩා විකිණීම මේ වන විට මේ ප‍්‍රදේශයේ වැසියන්ගේ ප‍්‍රධාන ජීවනෝපාය වි තිබේ. දශක කිහිපයක් ඇවිල ගිය කුරිරු යුද්ධයෙන් අනතුරුව සිය ගම් බිම් කරා පැමිණ සිටින ඔවුන්ට අත්වාරුවක් නොමැතිව නැගී සිටීම දුෂ්කර කාර්යක් වී තිබේ. නැවත පදිංචියට පැමිණි ඔවුන්ට සය මාසයකට ආහාර සලාකයක් හිමි වුවද එය සය මාසයක් ඉක්ම ගොස් ඇති බැවින් එය මේ වන විට ඔවුන්ට ලබා නොදේ.

‘‘අපි ප‍්‍රාදේශීය ලේකම්තුමාගෙන් ඉල්ලීමක් කළා තවත් මාස හයක් අපිට ආහාර සලාකය ලබා දෙන්න කියලා. ඒත් ඒකට කවුරු හරි ඉදිරිපත් වුණොත් විතරක් ලබා දෙන්න පුථවන් කියලා අපිට කීවා.’’ එහෙත් මේ වන තුරුත් කිසිදු ආයතයක් ඊට ඉදිරිපත් නොවී තිබීම ගම්වැසියන්ගේ ලතැවුලට හේතු වී තිබේ. කෙසේ වෙතත් ගමේ දියුණුවට ප‍්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය, හමුදාව සහ පොලිසිය මහත් සහයක් ලබා දෙන බව ගම්වැසියෝ පවසති.

මොරවැව ප‍්‍රාදේශීය  ලේකම් කාර්යාලය සහයෝගය ඇතිව රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන පහක් එකතුව හැන්ඞ් කාෆ් නමින් පිහිටුවා ඇති ආයතනය මේ
ප‍්‍රදේශයේ වැසියන්ට මහත් පිටුවහලක් වී තිබේ. මේ ආයතනය  ගමේ දියුණුවට අත්වැල් සපයන්නට ඉදිරිපත් වීම පිළිබද එහි වැසියන් කතා කරන්නේ කෘතවේදීවය. නීත්‍යානූකූල ඉඩම් නොමැති විමද මේ ප‍්‍රදේශ වැසියන් මුහුණ පා ඇති බරපතළම ගැටලූවක් බවට මේ වන විට පත්ව තිබේ.

‘‘යුද්ධය තිබ්බ කාළේ ගොවිතැන් හේන් කරන්න  ඕන තරම් ඉඩ කඩ තිබුණා. ඒත් දැන් තත්තවය වෙනස් වෙලා. දැන් සමහර අයට හේන් ගොවිතැන් කරන්න ඒ ඉඩම් තමන්ගේම ඉඩම් බවට ඔප්පු කරන්න සිද්ධ වෙලා. අපේ මුතුන් මිත්තො තමන්ගේම මේ ඉඩම් වල ජීවත් වුණේ අයිතිය තහවුරු කරගෙන නෙමෙයි.  මේ ඉඩම් නීතිතියෙන් අයිති නැති නිසා අපිට දැන් මේ වගෙන් අයින් වෙලා යන්න කියනවා. ඒත් අපිට වෙන යන්න තැනක්  නැහැ. අපි කියන්නේ මේ ඉඩම් නිරවුල් කරලා අපිට බලපත‍්‍ර ලබා දෙන්න කියලා.’’ මාන්තෝට්ටම පදිංචි වික‍්‍රමනායක පැවසුවේය.

මේ වන විට මෙම ගම්වාසීන්හි වැසියන් නැවත පදිංචිකොට වසර පහක් ඉක්ම ගොස් තිබුණද බොහොමයක් පිරිසට තවමත් සිය අයිතිය යටතේ පවතින ඉඩමක හිමිකාරීත්වය අහිමි වී තිබේ. අතීතයේ සිදු වූ අතපසු වීම් හේතුවෙන් වර්තමානයේ සහ අනාගත පරපුරට නිදහසේ දිවි ගෙවීමේ ඉඩ ප‍්‍රස්තාව අහිමි වීමට ඉඩ නොතැබි යුතු බව ගම්වාසීන් අවධාරණය කර සිටිති.

MAHAWEVA, 8 July 2010 (IRIN) – Internally displaced persons (IDPs) returning to Sri Lanka’s Eastern Province face a big problem – elephants which have taken a liking to abandoned homesteads.

Since the decades-long civil war ended in May 2009, thousands of residents who fled the area in the 1980s and 1990s have been returning to their homes only to find that the jumbos, which had lived in the area previously, were now wreaking havoc in farmers’ fields.

In Mahaweva village, for example, a herd of three dozen elephants including at least four bulls are now regular visitors to the once abandoned homes. Residents say they are used to elephants nearby but have never seen them enter their communities so regularly before.

In June at least a dozen elephant attacks were reported in Batticaloa and Trincomalee districts, many parts of which were deserted during the war.

Wilfred Wickremasinghe, a 72-year-old villager who returned, after 26 years, to Kithuluthuva in Trincomalee District, about 330km east of Colombo, knows firsthand how deadly the wild elephants can be: Last month one of his neighbours was killed and his nine-year-old son badly injured.

“It was right next to the wall of the house,” Wickremasinghe said. “The animal was not used to humans, so it panicked and knocked down the wall.”

In Rukam, a village in Batticaloa District, the elephant threat is also there, though villagers have so far avoided serious injury: Athanayake Banda, 52, is happy to have returned to his home after 19 years, but he and his wife now sleep in a tree house about 10 metres off the ground to avoid the daily visitors.

“There is no stopping them. They just come from the jungle. Sometimes they don’t wait till it’s dark. By the afternoon they are in my plot.”

Much of his harvest was lost to the beasts, he said, gesturing towards the few remnants of maize left scattered about after the animals had finished feasting.

“I was in the tree. We just watched. They are not scared of sounds or anything,” Banda said, including the firecrackers he lit in an effort to drive them off.

School food targeted

At nearby Pillumallai Roman Catholic School, a herd of elephants attacked a classroom where sweets and cakes had been left after an official school function in May. Fortunately no children were around at the time, officials say, although the animals tore apart a window, ripping off its grille before helping themselves to the booty.

Animal experts say that when people moved out of the villages, the elephants simply moved in, lured by the ample food.

“Elephants love secondary growth; they relish it,” Jayantha Jayewardene of the Asian Elephant Specialist Group, told IRIN.

“After the villagers moved out, their plots were filled with secondary growth that the elephants prefer to branches,” he said.

The animals got used to roaming about without fear of confrontation, Jayewardene said, advising that the only solution – by no means an ideal one – was the erection of electric fences around crops.

Deadly encounters between elephants and man are nothing new in rural Sri Lanka. In 2009, over 220 elephants and 50 humans died in various encounters, Deputy Minister of Economic Development Ranjith Siyambalapitiya told Sri Lanka’s parliament recently.

Meanwhile, for some IDPs returning to their homes, the elephants remind them that some things have never really changed in their communities since they left: “They were here then. They are here now. We have to agree to live together,” Wickremasinghe said.

පවතින උෂ්ණත්වය මඟ හරිමින් මාර්තු මැද වන විට වැසි ඇති වන කාළගුණ විද්‍යාඥ ගයනා හෙන්ඩවිතාරණ පැවසුවාය.

“ජනවාරි මාසයේ ඉන්දියාව හරහා හුළං හමන නිසා සීතලයි. නිරිත දිග මෝසම ටිකක් සක‍්‍රීය තත්ත්වය අඩු වුණා. එත් එක්කම සුළං තත්ත්වය අඩුවුණා . මේනිසා රස්නය දැනෙන්න පටන් ගත්තා. මේක සාමාන්‍ය තත්ත්වයක්. ගිය අවුරුද්දේ මීට වඩා මේ උෂ්ණත්වය තිබුණා. මාර්තු මැද වෙද්දී මේ තත්ත්වය අඩු වෙලා යාවි කියලා අපි හිතනවා. මොකද මාර්තු මැද වෙද්දි වර්ෂාව ලැබෙනවා.” හෙණ්ඩවිතාරණ පැවසුවාය.

කෙසේ වුවද මෙකී උෂ්ණත්ව තත්ත්වයට හේතුව වන්නේද  සාමාන්‍ය මිනිසාගේ ක‍්‍රීයාකාරීත්වය බව කවුරුත් දන්නා කරුණකි. වනාන්තර හෙළි කිරීම් මේ තත්ත්වයට විශාල වශයෙන් බලපෑම් කර ඇති බවයි ඇය පවසන්නේ.

නාගරීකරණය මිහිකත උණූසුම් වීම සඳහා බලපාන බව  කාළගුණ විද්‍ය දෙපාර්තු මේන්තුවේ හිටපු අධ්‍යක්ෂ ජේ ආර් අබේසිංහ පවසයි.

“ගස් වල ප‍්‍රභාසංස්ලේෂණ ක‍්‍රීයාවලිය නිසා රස්නය කියන දෙය අපට තේරෙන්නේ නැහැ. නමුත් ගොඩ නැගිලි වලට ප‍්‍රභාසංස්ලේෂණ කි‍්‍රයාවලියක් සිදු කරන්න බැහැ. මේ උණූසුම් කාළගුණය සෑම අවුරුද්දකම තිබුණත් මිනිස් ක‍්‍රීයාකාරකම් කියන දේත් මේ සඳහා එකතු වෙනවා.” හෙතෙම පැවසුවේය.

ඔහු පවසන පරිදි වනාන්තර හෙළි කිරීම වාහන වලින් පිටවන වායූ ද මේ සඳහා බලපෑම් කරනු ලබයි. අපේ‍්‍රල් 5 -15 දක්වා කාලයේ ලංකාවට ඉර මුදුන් වෙන කාලය බවයි හෙතෙම පවසන්නේ.

“අගනුවරට මේ තත්ත්වය ගොඩක් බලපෑම් කරනවා. මොකද සැලසුමක් නැති විදියට ගොඩනැගිලි ඉදිවෙනවා. ඒ වගේම වාහන වලින් පිටවන වාතය නිසාත් ඉන්න බැරි තත්ත්වයක් උදා වෙලා තියෙන්නේ. මේ දේවල් හරියට සැළසුම් කරලා කළානම් මේ තත්ත්වයන් අවම කර ගන්න තිබුණා.” සේනාධීර පැවසුවේය.

බැලූ බැලූ තැන කොන්ක‍්‍රීට් බැම් වලින් වටවු නිසාවෙන් ගස් කොළන් ප‍්‍රමාණය මද නිසාවෙනුත් මෙම තත්ත්වයට මුහුණ දීමට අගනුවර ජනතාවට සිදු වූ බවයි හෙතෙම පවසන්නේ.

කාළගුණික විපර්යාසයක් වුවද මේ ඇතිවන තත්ත්වයට මුහුණ පෑමේ හැකියාව යම් තාක් දුරට හෝ පවතින්නේ ජනතාව අත බවයි සේනාධීර පවසන්නේ.

“මේ අවුරුද්දෙ පෑවිල්ල ටිකක් වැඩියි වගේ දැනෙනවා. මොකද ගිය අවුරුද්දේ මේ වෙද්දී වතුර නැතිව ගියේ නැහැ. දැන් අපිට බොන්න වතුර නැහැ.” ළිං හිදිලා. කුරුණැගල කුසුම් ආරියවතී පැවසුවාය.

ඇය පවසන පරිදි ඉදිරියේදී එනම් ලබන වර්ෂය වන විට මෙම තත්ත්වය ලංකාව පුරාවට විශාල බලපෑමක් එල්ල කරන්න්ක් වියි හැකිය.

“අපට කවදාවත් වතුර වල අඩුවක් තිබුණෙ නැහැ. මේ වතාවේ ගොවිතැනවත් කර ගන්න බැරිව ඉන්නේ. වැව් පවා හිදිලා. මිනිස්සු ගොවිතැන් කළොත් නාන්න සතුන්ට බොන්නවත් නැතිව යනවා.” අය පැවසුවාය.

නියගය නිසා අම්පාර දිස්ත‍්‍රික්කය පුරා තිබෙන වනාන්තර වල ගස්වැල්  වියළි ගොස් තිබෙනවා. එම හේතුව නිසා වනාන්තර වල ජිවත්වන සතුන් තම කුසගින්න නිවා ගැනිම සඳහා ගම්බිම් කරා පැමිණෙනවා. එසේ පැමිණෙන සතුන්හට මිනිසුන්ගෙන් බේරි යැමට හැකියාවක් නැහැ. එසේ වෙඩිල්ලකට බිලි වුන සද්දන්තයෙකුගේ ඡායාරූපයකි මේ. ඔක්තෝබර් මුල් සතියේ ලාහුගල කන්දලම වෙල් යායේ දිි කැමරා කාචයට  හසුවුණා.

The drought currently prevailing in the Ampara District has forced wild animals to enter in to villages in search of food and water creating a conflict between humans and these animals. Most of these animals, especially elephants often become the victims of the conflict. Photo shows an elephant shot dead by a villager during the first week of October in the Kandalama marsh in Lahugala.

The long hard search for  water

පිපාසයට වතුර ටිකක් සොයා යන්නන්ගෙ ගම්මානය බවට අද මාන්තොට්ටම ගම්මානය පත්ව තිබේ.මාස ගනනාවක් නැගෙනහිර අහස් කුසට වලා කුලක් පාවි නොපැමිනිම නිසා ඇති වි ඇති දැඩි නියන් තත්වය නිසා දිගාමඩුල්ල වැවි බැදි රාඡ්‍යයේ මහා වැවි පවා සිදි ගොස්ය. මාන්තොටිටම ගමිමානයේ ආසන්නවම ඇති අමිබලන් ඔය වැවේ වතුර ද අද වන විට අඩි 5/6සිමා වි ඇත . අමිපාර දිස්ති‍්‍රක්කයේ දමන පා‍්‍රදේශිය ලේඛමි කොඨටාශයට අයත් මාන්තොටිටම ගමිමානයේ පවුල් 500 පමණ ජීවත්වේ. ඔවුන්ගේ ප‍්‍රධන ජිවන උපාය ගොවිතැන් කිරිමයි. වැව් දිය සිදි යාමත්, වැසිදිය නොවැටිමත්  නිසා ගොවිතැන්  අඩාල වී තිබේ. මේ  නිසාමත්  ගැමියන්ගේ ආර්ථික තත්වය පහත වැටි තිබේ . මාන්තොට්ටම ඡනතාවට  මේ   දිනවල මුහුන පැමට සිදුව තිබේන ප‍්‍රධානම ගැටළුව නමි පානිය ඡලය ලබාගැනි ෙමි ගැටළුවයි .සැතපුම් 3/4 පමණ දුරක් ගෙවා ගෙන පහත් බිම්වල ඇති ළිං සොයා ගෙන යන්නට ඔවුන්ට සිදුවි තිබේ. අසුව දශකයේ මුල් කාලයේ පැවති නියං තත්වයට පසුව ඉතාමත් දැඩි ලෙස පිඩාවට පත් වු කාලයක් ලෙස මේ කාලය ගැමියන් විසින් හදුන්වනු ලබයි.

ඊසාන දිග මොසම් සුළං හේතු කොට ගෙන නැගෙනහිර මෙම කලාපයට වැසි වැටෙනවා. සැම වසරකම සැත්තෑම්බර් මුල් කාලයේ දි වැසි වැටුනත්  මෙවර සැත්තම්බර් මාසය නිමාවට පත් වුවද වර්ෂාවක් සහිත අහසක් දක්නට නැත.ගොවිහු තම ගොඩ ඉඩම් පවා වගා කටයුතු සදහා සුදානම් කරගෙන සිට්.ඔවුන් දවස අරභනුයේ දවසට උවමනා කරන වතුර සොයා ගෙන යන්නටය.

“අපිට වතුර වලින් සැහෙන්න කරදරයි, වතුර ගෙන්න කිලොමිටර් 3/4යන්න වෙනවා. ගමේ ළිං 3/4ක් තියේනවා ඒ ළිං වලින් වතුර ගන්න උදේන්ම යන්න වෙනවා.සමහර වෙලාවට අපිට පෝලිමෙ ඉන්න වෙනවා පැය දෙක තුන බුලි තියාගෙන අපේ වාරය එනකම්.සමහර අය ඒ තැන් වලන් වතුර අරන් ගිහින් විකුනනවා කුබෝටා තියේන අය තමයි එහේම කරන්නේ මට ස්කොලේ යන ළමයි දෙන්නේක් ඉන්නවා එයාලා ස්කොලේ යවන්න වෙලාවට වතුර ටික ගෙන්න වෙනවා පවුලේ කට්ටියත් එක්ක වැවට නාන්න යන්නේ දවස් තුනකට විතර සැරයක්” කම්මල් රැකියාවෙන් තම ජීවිකාව පවත්වාගෙන යන කේ.ජී සුජීත් පවසා සිටියා.

වසර ගනනාවක් පලදාව දුන් පොල් ගස් පිලිස්සි ගියාක් මේන් විනාශ වි ඇත අවට පරිසරයේ ඇති දැඩි සුරිය රශ්මිය නිසා වෙන් දහවල් කාලයේ එළිමහනේ වැඩක් පලක් කිරිමට ද අපහසු වි ඇත . පිරිසිදු වතුර සොයා ගැනිමට ඇති අපහසු තාවය නිසාවෙන් මෙම දින වල ප‍්‍රදේශයේ කුඩා දරුවන්ට යම්යම් රෝගාබාධයන් ද ඇති වි තිබේ. නිසියාකරව නෑමට ඡලය නොමැති විම නිසා චර්ම රෝග යන් ද ඇති වි තිබේ.

“දැනට දමන ප‍්‍රදේශිය සභාවෙන් සතියකට වරක් වතුර බවුසරයෙන් ගමේ අයට බුලි දෙක ගානේ දේනවා එක දවස් දෙකකටත් මදි. ළිං වලින් වතුර ගන්න ගියාම එතනත් ප‍්‍රශ්ණ ඇති වෙනවා එත් මොනවා කරන්නද බොන්න වතුර ටික නැති වුනාම මොකුත් කරන්න බෑනේ” ඉන්ද්‍රනිල කුමාරි පැවසුවාය .

පාරට කිට්ටුව ඇති නිවෙස් හිමියන්ට යම්සහනයක් ලැබුණද ගම ඇතුලට වන්නට සිටින අය හට එම සහනය ද අහිමිව ගොස් ඇත.යතුරු පැදියක් හො පාපැදියක් නොමැති නම්,එය ද ඔවුන්ට ගැටළුවක් වි තිබේ.

“බිමට වතුර ගෙන්න බැරිව ගොඩක් ඉන්නවා .වාහන තියේන අය තමන්ට  ඕන වතුර ගෙනවා, එහෙමත් බැරි අය මට කුබොටා එකක් තියෙන නිසා වතුර ගෙන්න කියනවා පවුල් 40/50කට විතර දවසකට මම වතුර දෙනවා .ඩිසල් ගාණට හරියන්න එක බූලියකින් රු 25 විතර ගන්නවා”. වතුර අලේවි කරුවෙක් වන පද්ම සිරි කිය.

“අපේ පාසලටත් වතුර නෑ මේ තියේන රස්නේ හින්දා වතුර තිබහත් වැඩි, අම්මලා තාත්තලා උදෙන්ම නැගිටලා වතුර ගේන්නේ ගොඩක් දුර ගිහිල්ලා උදේට වතුර ගෙනාවට පස්සේ තමයි කෑම උයන්නේ. එතනත් සෙනග ඇවිල්ලා හිටියොත් ගොඩක් වෙලා යනවා එක හින්දා සමහර දවස් වලට අපි පාසලට යන්නෙත් ගොඩක් පරක්කුවෙලා” පාසල් සිසුවියක් වන සචිනි ඉමේෂා පැවසුවාය.

පිරිමි අයට තම ඡීවන උපායන ගැන සිතිමත් ගැටළුවක්. ඒ වතුර සොයාගෙන ගියාම තම කාලය එයට ගතවන හින්දා, කේ.අනුෂා තම ස්වාමියා රාඡකාරි කටයුතු සදහා පිටත විම නිසා තම කුඩා දරුවාගෙ අවශ්‍යතාවයන් සදහා සල්ලි දිලා වතුර ගන්නවා.

මාන්තොට්ටම ග‍්‍රාමෝදය මණ්ඩලේ සභාපති එස් කේ හේමපාල පවසා සිටියේ නිසියාකාර පානිය ඡල පද්ධතියක් සදහා විශාල ඡල ටැංකියක් හා වතුර මෝටරයක් ලැබි තිබුන ද අනිකුත් උපාංග සදහා මුදල් නොලැබිම නිසා වසර කිපයක් තිස්සේ එම ඡල පද්ධතිය පිලිබද බලධාරින්ගේ අවධානය නැතිව ගොස් තිබේන බවයි.

“අම්බලන් ඔය වැව අසන්නයේ ඇති කුඩා කදුගැටය උඩ ඉදලා කිලෝමිටර 4 පමණ දුරින් තියේන ගල් කන්දට වෙනකම් වතුර දෙන්න මේ යොඡනා ක‍්‍රමයට පුලූවන් එහෙමයි ඇස්ත මේන්තු කරලා තියෙන්නේ. රාඡ්‍යනොවන සංවිධානයක් මේ වෙනකොටත් අපිට පොරොන්දු වෙලා තියේන්නේ පානිය ඡලයොඡනා ක‍්‍රමය සම්පුර්න කරලා දේනවා කියලා .අපේ ගමට කාලයක් ති‍්‍ර‍්‍රස්තවාදි කලබල  තිබුණා. දැන් ඒ තත්වය නැති හින්දා හැමොගෙම අවදානය යොමු කරගෙන ගමට වතුර දෙන්න පුලූවන් වෙයි කියලා හිතෙනවා”.හේමපාල කිවේය.

ලක්ෂ10ක වියදමේන් මේවන විට ඉදිකර අති ඡල යොඡනා ක‍්‍රමයට ඉතිරි වැඩකටයුතු සදහා  ගම්වාසින්ගෙ ශ‍්‍රමදායකත්වය දෙන්නට ඔවුන් සුදානමින් සිටිනවා. ඉදිරිකාලය තුලදි මෙම පානිය යොඡනා ක‍්‍රමය සර්ථක කරගන්නට කටයුතු කිරිම ගම්වාසින්ගෙ බලාපොරොත්තුවයි.

Villagers of Manthottam in the Ampara District have been compelled to travel a great distance in search of water due to the long standing drought condition that has affected the area. A similar drought condition was experienced by the people of the east during the early 80s. The North Eastern monsoon that brings rains to the Eastern Province during early September has failed this year. The lack of water has prevented the 500 odd families living in Manthottam from engaging in their main livelihood of paddy cultivation. They have to travel to find wells in low lying areas miles away from their village and stand in queues for hours to find drinking water every day. Some people with water pumps have commenced a business of selling drinking water to the drought affected people.

Sea Horses smuggled out of  Sri Lanka

ශ‍්‍රී ලංකාවේ වන ජීවී ජාවාරම් කරුවන් විසින් මුහුදු අශ්වයන්ද පිට රටවල් වෙත අපනයනය කිරීමේ ජාවාරමක් පවත්වාගෙන යන බව ශ‍්‍රී ලංකා තරුණ සත්වවේදීන්ගේ සංගමය පවසයි. ශී‍්‍ර ලංකාවේ නීතියෙන් ආරකෂා කළ මාළුවකු නොවුනද මුහුදු අශ්වයන් ලංකාවට ආවේණික සත්ව විශේෂයක් ලෙස හදුන්වන අතර මේ නිසාවෙන් මුහුදු අශ්ව විශේෂයන් වන ඇට තෙලියා නැතහොත් නැට්ටා යන මාළු වර්ගයද විනාශයට පත්වෙමින් සිටී. ඖෂධ සදහා මෙම මුහුදු අශ්වයා යොදා ගන්නේ කුඩු වර්ගයක් සෑදීම සදහාය . මෙ නිසාවෙන් ඇට තෙලියා නැමැති මුහුදු අශ්ව වර්ගය ඒ සදහා යොදා ගන්නා බව සත්වවේදීන්ගේ සංගමය පැවසීය  .

මෙසේ අපනයන කරන මුහුදු අශ්වයන් අපනයනයෙදී තහනම් සත්ව වර්ගයක් ලෙස නම්කර නොමැති නිසාවෙන්  විසිතුරු මත්ස්‍ය වගාව සදහා අපනයවය කරන මුවාවෙන් මෙම ජාවාරම පවත්වාගෙන යන බව පාරිසරික නීතීඥ ජගත් ගුණවර්ධන පැවසීය.

එමෙන්ම භාවිතයට නුසුදුසු දැල් ආම්පන්න තහනම් කළද මේ වන විටත් ධීවරයින් මෙම ආම්පන්න භාවිතකරන හෙයින් මත්ස්‍ය සම්පත විනාශයට පත්වෙමින් පවතින බව හෙතෙම පැවසීය.මෙම තහනම පනවා දහතුන් අවුරුද්දක් ඉක්ම ගියද මෙය තවමත් නිසි ආකාරව කි‍්‍රයාත්මක නොවන බව ද නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

“මෙම ජාවාරම දිගිනි දිගටම සිදුවුව හොත් ජෛව විවිධත්වය විශාල තර්ජනයක් ඇති වෙනවා . හොංකොං සිංගප්පූරු වැනි රටවල් සදහා අපනයනය කරන මෙම මුහුදු අශ්වයන් ඒ රටවල අලෙවි වන්නේ ශ‍්‍රී ලංකා මුදලින් ලක්ෂ තුනත් හතරත් අතර මිලකට. නමුත් ශ‍්‍රී ලංකාවෙන් ම්ලදී ගැනීම් සිදු කරන්නේ මුහුදු අශ්වයා වේලා ඇත්නම් එක් මත්සයකු රුපියලත් එකයි පනහත් අතර මුදලකටය. එසේ නොමැති නම් විසිතුරු මත්ස්‍ය වෙළදාම සදහා අපනයනය කරන්නේ නම් එක් මුහුදු අශ්ව මත්ස්‍යකු රුපියල් පහත් දහයත් අතර මිලකට.”  නීතිඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

ලෝකයේ මුහදු අශ්වයින් වද වී යෑමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර සමස්ථ ලෝකයම මුහුදු අශ්වයින් ආරක්ෂා කිරීමේ උත්සහයක නිරත වී සිටී.අන්තර ජාතික ප‍්‍රඥප්තියේන් සීමා සහිත අපනයනයට ඉඩ ලබා දුන්නද නීතිමය වශයෙන් ඉඩක් නොමැති බව නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

ධීවර හා ජලජ සම්පත් අමාත්‍යාංශයට මෙම නීති විරෝධී අපනයනය නරතර කිරීමට හැකියාව තිබුණද අමාත්‍යාංශය දුර්වල තත්වයක සිටින බවයි නීතීඥ ගුණවර්ධන පෙන්වා දෙන්නේ.

එමෙන්ම ශ‍්‍රී ලංකාවේ නීතිය කී‍්‍රයාත්මක කිරීමේදී පවතින දුර්වලතා නිසාවෙන් ඉන්දියාවෙන් ලංකාවට මුහුදු අශ්වයින් ආනයනය කර  නැවත පිට රට යැවීමේ ජාවාරමන්ද පවත්වා ගෙන යන බව හෙතෙම පැවසීය.

මෙරට ජීව අජීව ස්වභාවික සම්පත් විනාශ කරමින් අනුන්ගේ ජීවිත සැපවත් කරන්නට උත්සහ කරන මිනිසුන් හට මුදල නොව තම අනාගත පරපුර පිළිබද සිතා බලන්නට කාලය එළබ ඇති බව  ද නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

The Young Zoologists Association says that a variety of sea horses known as Eta Theliya, a species found only in Sri Lanka, are being smuggled to foreign countries to manufacture pharmaceuticals. According to environment lawyer Jagath Gunawardena, these sea horses are smuggled under the guise of ornamental fish as there are no laws preventing their importation. These sea horses purchased at a price of Rs. 1.50 each from local fishermen are sold at Rs. 3 – 4 lakhs in countries like Hong Kong and Singapore. At a time when sea horses are facing a threat of extinction, action needed to be taken to protect these species. The onus is now on the Fisheries and Aquatic Resources Ministry to prevent the smuggling of sea horses and ensure their safety.

Bird nest delicacy spells  death to birds

පසුගිය අගෝස්තු මාසයේ ශ‍්‍රී‍්‍රී ලංකා රේගුව විසින් ගුවන් තොටුපළේදී අත්අඩංගුවට ගත් කැදලි තුරිත කූඩු (කැදලි තුරිත කුරුල්ලාගේ කුඩු) මගින් අප රටෙහි පවතින එක් දුර්වලතාවයක් පෙන්නුම් කරයි.ඒ මන්ද තමන්ගේ රටෙහි පවතින වටිනා වස්තූන් වෙනත් රටක පිරිසකට විකුණා තමන්ගේ බඩවඩා ගන්නා පිරිසක් තවමත් ලංකාවේ සිටිනා බැවිනි.

මාස     දෙක තුනක පමණ කාලයක් ගත කර ඔවුන් මෙම කැදැල්ල සාදා ගන්නේ තමන්ගේ කටේ කෙළ වලිනි.මෙම කුරුළු වර්ගය හට වෙනත් කුරුළු වර්ග මෙන් ගස් මත වසා  සිටීමේ හැකියාවක් නොමැත.ඉතා වේගයෙන් පියාසර කරන මොවුගේ ආහාරය වන්නේ කුඩා කෘමි සතුන්ය.මේ හේතුව නිසාවෙන් මෙම කුරුළු කූඩු තුළ අධක ප්‍රෝටින් අඩංගු වන නිසාවෙන් විදේශිකයන් මෙම කූඩු මගින් ආහාර සෑදීමට පුරුදුව සිටින බව පරිසර නීතිඥ ජගත් ගුණවර්ධන පෙන්වා දෙයි.

හුදෙක් මිත්‍යා විශ්වාසයන් පදනම් කොට ගනිමින් මෙම විනාශකාරී ක‍්‍රියාව සිදු කරන බවත්  තාරුණ්‍ය ඔප් නංවා ගැනීම සදහා යැයි කියමින් මෙරට පැමිණ සිටින විදේශිකයන් මෙම කූඩු මුගින් ආහාර සකසා ගැනීමට පෙළඹී ඇත. මිල්කෝ ප්‍රෝටීන් මෙම කූඩුවේ අඩංගු වන අතර මෙම කූඩු දිය කිරීම සදහා විශාල තාප ප‍්‍රමාණයක් යෙදවීමට සිදු වන  නිසාවෙන් මෙහි පවතිව ප්‍රෝටීන් ප‍්‍රමාණය ගිලිහී යන බව  නීතිඥ ගුණවර්ධන පැවසුවේය.

ශි‍්‍ර ලංකාවේ මධ්‍යම ඌව සහ සබරගමු යන පළාත් වල මෙම කුරුළු වර්ගය දැක ගත හැකි අතර ගුහා ආශ‍්‍රීතව මෙම කුරුළු වර්ගය වාසය කරයි.ඉතා කුඩා කූඩුවක් නිර්මාණය කර ගන්නා මෙම කුරුළු සම්පත මිනිසුන්ගේ නොදැණුවත්කම නිසාවෙන් අහිමි වී යා හැකි බව  නීතිඥ  ගුණවර්ධන පැවසුවේය.

“මේ ජාවරම කරන මිනිස්සු පැටව් ඉන්නවද බිත්තර තියනවද බලන්නේ නැහැ.බිත්තර පැටව් විසිකරලා කූඩුව අරන් එනවා.මේ පැටවු උඩ අතට තමයි බිම බැටුණොත් ඉන්නේ.පැටවුන්ගේ අම්මාට කෑම ගෙනල්ලා කවන්නවත් කිසිදෙයක් කරන්න බැහැ.මේ සතා මැරිලා යන එක විතරයි සිද්ධවෙන්නේ”. නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

ආසියාවේ වන ජීවී ජාවාරම දිගටම සිදු වෙන  රටවල් ලෙස සිංගප්පූරුව  හොංකොන් යන රටවල් හැදින්විය හැකි අතර මෙම කුරුලූ කූඩු අපනයනය කරනු ලබන්නේද මෙම රටවල්වලටය. චීනයට යවන බව  කීමද ඇමරිකාව සහ යුරෝපයට මෙම කූඩු අපනයනය කරන බව ගුණවර්ධන පැවසීය.දියුණූ රටවල ඉල්ලූම සැපරීම සදහා තමන්ගේ රටේ සම්පත් විනාශ කරන පිරිසට වඩා ජීවිතයක් විනාශ කරන්න තරම් පිරිසක් ලංකාවේ සිටීම පිළබද  කණගාටුවට පත් වන බවද නීතීඥ  ගුණවර්ධන පැවසුවේ.

“හොංකොන් වල මේ කුරුළු කූඩු කිලෝ එකක් රුපියල් ලක්ෂයයි.විදේශිකයින් මුල් වෙලා කරන ජාවාරමක් විදියට මුලදි හිතුවත් මේ වතාවේ අපි හිතනවා ලාංකිකයෝ මේ සදහා සම්බන්ධයි කියලා.මොකද නැත්නම් කිලෝ තිස් හයක් ගෙනියන්න තරම් පිට කවුරුත් ඉදිරිපත් වෙන්නේ නැහැ.මේ කූඩුව මොකක්ද කියලා හොයා ගන්න අමාරුයි.මුහුදු පැළෑටි විදියට නැතිනම් වෙනත් ආහාර වර්ගයක් විදියට තමයි මේවා ගෙනියන්නේ.” නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

මෙම සත්වයා 1964 ආරක්ෂා කර ගැනීම සදහා අවශ්‍ය නීතිමය පියවරයන් ගෙන ඇත්තේ ශී‍්‍ර ලංකාවේ පමණක් බව ගුණවර්ධන පැවසීය.මෙම සත්ව වර්ගය ආරක්ෂා කර ගැනීම වෙනුවෙන් මේ වසරේ සිට ජාවාරම්කරුවන්ට දැඩි නීති පනවා ඇත.අවුරුදු දෙකේ සිට පහ දක්වා සිරදඩුවම් නියම කිරීමට 2009 අංක 22 දරණ පනත යටතේ හැකියාව ඇත.

මෙම කුරුළු කූඩුව උපයෝගී කර ගනිමින් දැනට විදේශකයන් සුප් වර්ග පැණිබීම වර්ග මෙන්ම කුඩු වර්ගද නිෂ්පාදනය කරන අතර වරෙක මෙම නිෂ්පාදන ලංකාවට ගෙන්නුවද මේ සදහා ශ‍්‍රී ලාංකිකයන්ගේ ඉලූමක් නොතිබූ බවයි නීතීඥ ගුණවර්ධන පවසන්නේ.

පසුගිය දෙදහස් අට වසරේ රේගුව විසින් කිලෝ හතළිස් හතරක් අත්අඩංගුවට ගත් අතර මිලියන හතළිස් තුනක දඩ මුදලක් ලබා ගැනිමට හැකිවිය. පසුගිය මාසයේ අත් අඩංගුවට ගත් කිලෝ තිස්හයත්  සමග මෙරටින් අපනයනය  කිරීමට තැත් කළ සම්පූර්ණ කුරුළු කූඩු ප‍්‍රමාණය කිලෝ එකසිය පහළොව ඉක්මවා ඇති බව ප‍්‍රධාන රේගු නිවාරණ නිළධාරී සමන්ත ගුණසේකර පැවසීය.

මෙම කූඩු කැඞීමේදී විනාශ වූ පැටවුන් හා බිත්තර සංඛ්‍යාව පිළිබද නොසිතා කටයුතු කරන නිසාවෙන් මෙම සත්ව අනාගතයේ අහිමි වී යා හැකි බව නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.

The propagation of an endemic bird species in the country is facing a threat due to the sale of its nests to foreigners for consumption as a delicacy. The nests are high in protein, as the birds consume only insects. The reason for consuming these nests as a delicacy is due to a belief that the nutrition in it helped preserve youth. The nests are imported to Singapore and Hong Kong, which are well known for smuggling wild life in Asia and the nests fetch a price of Rs. 100,000 per kilo in Hong Kong. These endemic bird species can be found in the Central, Uva and Sabaragamuwa Provinces. Sri Lanka had introduced legislation to preserve this bird species in 1964 and Act No. 29 of 2009 has listed out sever punishment for those involved in endangering these birds.

අද වන විට ලෝකයේ හිඟ වී යන සම්පත් අතරට සාගර සම්පත් හිඟ වී යෑමේ අවධානමද පවතින්නේය. මේ නිසා අනාගතයේ සාගර සම්පත් නෙළා ගැනීම පිළිබඳ අර්බුද රාශියක් හමුවේ ලෝකය පවතින්නේය.වැලිගම කප්පරතොට කොරල් පරය ද සීග‍්‍රයෙන් විනාශ වන්නට පටන් ගෙන තිබේ. මේ නිසා එය කඩිනමින් සංරක්‍ෂණය කිරීමට පියවර ගෙන තිබේ.

‘‘මුහුදු සම්පත් ආරක්‍ෂා කිරීමෙන් ඒවාගේ ප‍්‍රතිඵල ලැබෙන්නේ අපේ ප‍්‍රජාවටමයි. විශේෂයෙන් මුහුදු වෙරළේ ඉන්න අයට. අද අපි මේ කොරල් පවිත‍්‍ර කරනවා වගේම ඉදිරියටත් මේ විදියට ක‍්‍රියාත්මක වෙන්න  ඕන. කොරල් විතරක් නෙවෙයි අනෙකුත් ජීව සම්පතුත් අපිම සහභාගීවෙලා දිගටම ආරක්‍ෂා කර ගැනීම ඉතා වැදගත්.” ලෝක ආහාර හා කෘෂිකර්ම සංවිධානයේ ශ‍්‍රී ලංකා නියෝජිත ෆැක්ට‍්‍රික් ටී එවාන් පවසන්නේය.

මෙවැනි කොරල් ආශ‍්‍රිතව මත්ස්‍ය සම්පත් බහුලව ජීවත් වේ. එය ධීවර කර්මාන්තයේ යෙදෙන ජනතාවට බොහෝ සෙයින් කර්මාන්තය කරගෙන යෑමට ඉවහල් වී ඇත. නමුත් කොරල් විනාශ වීමෙන් එය ධීවර කර්මාන්තයට බාධාවක් විය හැකිය.

‘‘අද ධීවර සම්පත් ලෝකයේ හැම රටකම වගේ විශාල තර්ජනයකට මුහුණ දීලා තියෙන්නේ. අපි මේ සම්පත ආරක්‍ෂා කර නොගත්තොත් මේක විනාශ වෙලා ගිහිල්ල අවසානයේ මුහුදුබඩ ප‍්‍රදේශවල අය ඉතා දිළිදු තත්වයට පත් වෙන්න පුළුවන්. ඉතින් ඒක හින්දා මේක ආරක්‍ෂා කර ගන්න  ඕන.” කෘෂි සංවර්ධනය සඳහා වූ අන්තර් ජාතික අරමුදලේ ජාතික සම්බන්ධීකරණ නිළධාරී නිමල් වීරරත්න පවසන්නේය.

සීමාවන් ඉක්මවා සාගර සම්පත් නෙළා ගැනීමත් එය විනාශ වීමට හේතුවක් වී ඇත.

‘‘මුහුදු සම්පත කියන්නේ ජීවි සම්පතක්. මේ ජීවි සම්පත අපට  ඕන  ඕන විදියට නෙළා බැහැ. ඒකේ සීමාවන් තියෙනවා. ඒ සීමාව ඉක්මවා ගියොත් මේක විනාශ වෙන්න පුළුවන්.” වීරරත්න පවසයි.

මෙවැනි සාගර සම්පත් ආරක්‍ෂා කර ගන්න විවිධ නීති රීති සකස් කර තිබේ. නමුත් ඒවා නිසි ආකාරයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වීමක් දකින්නට නොලැබේ. මෙයද මුහුදු සම්පත් විනෘශ වීමට එක් හේතුවක් වි ඇත.

‘‘මේවා ආරක්‍ෂා කරන්න අපේ රටේ හුඟක් නීති හරිගස්සල තියෙනවා. නමුත් මේවා ක‍්‍රියාත්මක වීමේදී හරියට ක‍්‍රියාත්මක වෙන්නේ නෑ. ඒකට හේතුවක් තමයි නීති හරි ගස්සද්දී මුහුදු සම්පත් නෙළා ගන්නා මූලික ප‍්‍රජාව වන ධීවර ප‍්‍රජාව සහභාගී කරවා ගෙන නැති එක.” වීරරත්න එසේද පවසයි.

විශේෂයෙන් සාගර සම්පත් පිළිබඳ පර්යේෂණ කටයුතු බොහෝ වශයෙන් නාරා ආයතනය විසිනි. ඒ අනුව අපේ රටේ තිබෙන සාගර සම්පත් පිළිබඳව නාරා ආයතනය මේ වන විට පර්යේෂණ රාශියක් පවත්වා තිබේ.

‘‘1985 ඉඳල නාරා ආයතනය මේහි පර්යේෂණ කටයුතු කරනවා. එහිදි අපි දැක්ක දෙයක් තමයි මෙම පරයේ තත්වය පහළ වැටෙනවා. 1988 දී කොරල් විරංජනය වූනාට පස්සේ ලංකාවේ විතරක් නෙවෙයි ඉංදියාව වගේ රටවල් වලත් කොරල් මැරුණා.” නාරා ආයතනයේ පර්යේෂණ නිළධාරී ආර්ජන්ට් රාජසූරිය පවසන්නේය.

මෙම කොරල් පරය නැවත වර්ධනය වීමට පටන් ගෙන තිබේ.නමුත් 2004 දී ඇති වූ සුනාමි ව්‍යවසනය නිසා යළිත් මෙම පරයට හානි සිදු වී තිබේ.

‘‘මේ කොරල් යථා තත්වයට පත් වෙද්දී 2004 දී සුනාමිය ආවා. ඒ නිසා මැරිච්ච කොරල් කොටස් කැඩිල ගියා. වැලි තට්ටු මේ කොරල් මත පතිත විමෙන් මේකේ ඇල්ගාවන් විශාල වශයෙන් වර්ධනය වෙලා. ඒ නිසා ධීවර ප‍්‍රජාවත් එකතු කර ගෙන මෙහි තියෙන වීදුරු කෑලි, බෝට්ටු කෑලි, දැල් කෑලි ආදී අපවිත‍්‍ර ද්‍රව්‍ය ඉවත් කරන්න අපි බලාපොරොත්තු වෙනවා.” රාජසූරිය එසේ විස්තර කරයි.

කප්පරතොට කොරල් පරය සමුද්‍ර විද්‍යාඥයින් ලෙස ඉගෙන ගන්නා සිසුන්ට හොඳ තෝතැන්නක් වී තිබේ.

‘‘මෙතන නොගැඹුරු පරයක් තියෙනවා. මුහුදු තෘණ කලාපයක් මෙතන තියෙනවා. ඒ වගේම හොඳ කොරල් පද්ධතියක් මෙතන තියෙනවා. අනාගතයේ බිහිවන සමුද්‍ර විද්‍යාඥයින් පුහුණු කරන තැනක් විදියට මෙතන භාවිතා කරනවා.” රුහුණ විශ්ව විදයාලයේ සාගර අධ්‍යයන අංශයේ අධ්‍යයන අංශ ප‍්‍රධානී ආචාර්ය ටර්නි ප‍්‍රදීප් කුමාර පවසයි.

දකුණු පළාතේ තිබෙන ලොකුම කොරල් පරය ලෙස මෙය හැදින්වේ. නමුත් ධීවරයින්ගේ අවබෝධයෙන් තොර ක‍්‍රියාකාරකම් නිසා මෙය ක‍්‍රමයෙන් විනාශ වෙමින් පවතී.

‘‘හෙක්ටයාර් 70-80ක් තරම් විශාලයි. දකුණු පළාතේ අනෙක් කොරල් වලට වඩා මෙහි වර්ණවත් මාළුන් වැඩියි. ඒ නිසා වැඩිපුර ධීවර ප‍්‍රජාව ව්‍යාපාරයක් වශයෙන් හා තමන්ගේ ජීවිකාව විදියට මාළුන් අල්ලනවා. ඒ කර්මාන්තය හරහා මෙම කොරල් පරය තර්ජනයට ලක් වෙලා. ජීවී කොරල් විනාශ කරල තමයි මාළු අල්ලන්නේ. මාළු අල්ලන ක‍්‍රමවල තියෙන අක‍්‍රමවත් බව නිසා තමයි එහෙම වෙන්නේ.” ප‍්‍රදීප් කුමාර එසේ පවසයි.

මෙම සම්පත් ඉදිරි පරපුරට දායාද කිරීම අප සතු මහඟු වගකීමක් නිසා මෙය ආරක්‍ෂා කර ගනිමින් ඉදිරියටත් පවත්වා ගෙන යෑමේ අවශ්‍යතාවය මතුව පවතී.

‘‘මේ ගත් ක‍්‍රියාමාර්ගය හොඳයි. හැබැයි ප‍්‍රශ්නයක් තියෙනවා. මේ ගත් ක‍්‍රියාමාර්ගය ඉදිරියටත් පැවතීමේ අවශ්‍යතාවයක් තියෙනවා. මම හිතන්නේ ධීවර ප‍්‍රජාව මෙන්ම අනෙක් අයටත් මේක තමුන් හරහා කෙරෙන්න  ඕන දෙයක් කියලා හිතන්න  ඕන.” ප‍්‍රදීප් කුමාර පවසන්නේය.

The Kapparatota coral reef in Weligama that spans over 70-80 hectares is the largest reef in the southern sea. It is now facing a threat of extinction and measures have been taken to preserve the reef. Although there are laws to protect ocean resources, the non inclusion of fishermen, who work closely with these resources, in the laws, has posed an obstacle in fully imposing the legislation. The colorful fish that live among the reef has made many people in the area take up fishing as a livelihood. However, incorrect methods used in fishing have destroyed the reef, which is still recovering after the 2004 tsunami. The reef started to decline in 1988, but was in the process of developing when the tsunami hit the country. Valuable ocean resources need to be preserved for future generations.

මව් සෙනහස පොදු වන්නේ මනුශ්‍යයන්ට පමණක් නොවේය. අපා දෙපා සිව්පා ආදී මේ  ඕනෑම සතෙකුට මව් සෙනහසේ මහිමය පොදු කාරණයකි. උනහපුලු අම්මාට උගේ පැටියා මැණිකක් යැයි කියන්නේ ඒ නිසාය. මව්ගේ ඇකයේ ඇලී ගැලී සිටිනා දරුවෙකු අකාරුණික ලෙස ඒ උණුසුමින් ඈත් කළහොත් තත්තවය කෙතරම් ශෝකජනක වනු ඇත් ද ? එවන් ශෝකජනක ඉරණමකට මුහුණු පෑ අවාසනාවන්ත මව්වරුන් දෙදෙනෙකුගේ කථාවක් මේ දින වල පින්නවල අලි අනාථාගාරයෙන් අසන්නට ලැබේ

සත්තිත්, පුංචිත් කුළුදුලේ ඇත් අම්මාවරුන් බවට පත් වුයේ 2006 වසරේ අග භාගයේ දීය. පුංචි හා සුරනිමල්ට දාව රාජු උපන්නේ 2006 සැප්තැම්බර් දෙවැනිදාය. සත්තිටත් නීලගිරිටත් දාව සින්දු උපන්නේ හරියටම 2006 නොවැම්බර් මස දෙවැනිදාය. රාජුටත් සින්දුටත් තමන් ගැන ආඩම්බර වන්නට  ඕනෑ තරම් කාරණා තිබුණි. ඒ තමන් පින්නවල අලි අනාථාගාරයේ උපන් පළමු ඇත් පැටවුන් දෙදෙනා වීමේ භාග්‍ය හිමි කරගත් නිසාවෙනි. තුන් කුළුදුලේ උපන් මේ ඇත් පැටවුන් දෙදෙනා වෙනුවෙන් රංචුවේ අනිත් ඇතින්නියන්ට ද කිරි එරුනේ සැබෑ සෙනෙහසිනි. රාජුටත් සින්දුටත් අලි ඇතුන් 88 දෙනෙකුගෙන් යුත් රංචුවෙන් හිමි වුයේ සුවිශේෂි තැනකි. කොටින්ම මේ ඇත් පැටවුන් දෙදෙනා පින්වල අලි අනාථාගාරය ලද මහගු සම්පත් දෙකක් විය.

ඇත් ගොව්වන්ගේත් නරඹන්නන්ගේත් නොමද ආදරයට ලක් වු රජුගේත් සින්දුගේත් තුන් වන උපන්දිනයට තව තිබුණේ මාස කිහිපයකි. එහෙත් හදිසියේම අවාසනාවන්ත ලෙස කිසිවෙක් සිය මව්වරුන්ගෙ උණුසුම මේ ඇත් පැටවුන් දෙදෙනාට අහිමි කොට තිබුණි. පසුගිය දිනක හදිසියේම රෑ මැදියමේ කඩා වැදුණු අමුත්තෝ පිරිසක් රාජුත් සින්දුත් කන්ද උඩ රටට රැගෙන ගියේ පුංචිගෙත් සත්තිගේත් මහ හැඩුම් මධ්‍යයේය. බොහෝ දෙනාගේ විරෝධය මධ්‍යයේය. වාර්තා වන අන්දමට ඇත් පැටවුන් රැගෙන ගොස් තිබුණේ මහ නායක හිමිවරුන්ගේ උපදෙස් පරිදි දළදා මාලිගයේ ප‍්‍රධාන බස්නායක නිලමේතුමා විසිනි. ඒ ඇති පැටවුන් දළදා මාලිගේ සේවය සඳහා යොදා ගැනීමටය සඳහාය.

‘‘අපි ඇතුන් පෙරහැරට යොදා ගන්නවාට විරුද්ධ නැහැ. අපේ සංස්කෘතික අංග දියුණු කරන්න එවන් දෑ තිබිය යුතුයි. එහෙත් මේ විදිහට බලහත්කාරයේ හා සත්ව අයිතීන් උල්ලංගණය වන පරිදි මේ ඇත් පැටවුන් යොදා ගැනීම පිළිබඳ විශාල ප‍්‍රශ්නයක් තිබෙනවා. මේ පැටවුන් තවම කිරි බොනවා. ඒ වයසේ ඇත් පැටවුන් මව් ඇතින්නියන්ගෙන් වෙන් කර තැබීම සුදුසු නෑ.’’ මේ ඇත් පැටවුන් දෙදෙනා රැගෙන යාම පිළිබඳව විරෝධය දක්වන ශ‍්‍රී ලංකා තරුණ සත්වවේදීන්ගේ සංගමයේ සභාපති රවින්ද්‍ර කාරියවසම් මහතා පවසයි.

කෙසේ වුවද මේ වන විට මව් ඇතින්නියන් වන පුංචිත් සත්තිත් සිය පැටවු අහිමිවිමේ කිරීමේ මහත් වේදනාවෙන් පසු වන බව නොරහසකි. තවමත් සිය පැටවුන් වෙනුවෙන් එරෙන කිරෙන් යුතුව මේ අම්මාවරුන් දෙදෙනා බලා සිටින්නේ සිය පැටවුන් නැවතත් තම තුරුලට පැමිණෙන තුරුය. එහෙත් රංචුවේ අනෙක් පැටවුන්ගේ හුරතල් බලමින් හූල්ලන්නට මේ අම්මාවරුන්ට සිදුව තිබේ.

‘‘වසය අවුරුදු පහට අඩු මේ ඇත් පැටවුන් දෙදෙනා මේ විදියට මව්න්ගෙන් ඇත් කර තැබීම කිසිසේත් සුදුසු නැහැ. සාමාන්‍යයෙන් අලි පැටවෙක් වසය අවුරුදු 05 ක් යන තුරු ප‍්‍රධාන පෝෂක ආහාරය ලෙස ලබා ගන්නේ මව් කිරි පමණයි. මේ පැටවුන් දෙදෙනා මේ විදිහට ඈත් කර තැබීමෙන් ඔවුන් විශාල පෝෂණ ඌනතාවයකින් පෙලීම හැකියාව තියෙනවා. රක්ත හීනතාවය, කැල්සියම් හීනතාවය නිසා අස්ථි පද්ධතියේ ඇති වන විකෘතිතා, ක්ෂණිකව ඇති වන අස්ථි බිදී යාම්. විෂ බීජ ආසාදනය විමේ ප‍්‍රවණතාව ඉහල මට්ටමක පැවතිනවා, මව්ගෙන් වෙන් කිරීම නිසා ඇති වන මානසික කම්පනයන් වැනි රෝගා බාධ වලට මේ පැටවුන් පහසුවෙන් නතු වේවි. අනෙක් අතට පැටවුන් කිරි උරා නොබොන නිසා මව් ඇතින්නියන්ගේ ස්තන ග‍්‍රන්ථි ප‍්‍රදේශ වල කිරි එකතු වෙනවා. මේ කිරි කෘතිමව දොවා ඉවත් කළ යුතු වෙනවා. ඒත් දැන් තියෙන තත්වය අනුව කිසිවෙකුටත් ඇතින්නියන් සමීපයට යා නොහැකි. මේ නිසා ඇත්න්නියන්ගේ ස්තන ග‍්‍රන්ථි ප‍්‍රදේශ ආසාදනය වීමේ ප‍්‍රවණතාවය ඉහළයි. එමගින් පහසුවෙන් විෂ බීජ මව් සතුන්ගේ ශරීර අභ්‍යන්තරයට යා හැකියි.’’ යනුවෙන් ශ‍්‍රී ලංකා වන ජීවි පශූ වෛද්‍ය නිලධාරීන්ගේ සංගමය ප‍්‍රකාශ කරයි.

‘‘ අනෙක් කාරණය තමයි මේ ඇත් පැටවුන් මේ විදිහට ඈත් කර තැබීමෙන් ලංකාවේ ශක්තිමත් ඇත් පරපුරක් බිහි කර ගැනීමේ දුර්ලභ අවස්ථාවක් මග හැරී යනවා. ඒකට හේතුව තමයි මේ ඇත. පැටවුන් නිශ්චිතවම ඇත් පැටවු කියලා අපි දන්නවා. එත් මේ ඔවුන්ව මේ විදිහට ස්වභාවිකව වර්ධනය වීමට ඉඩ නොදීමෙන් ශක්තිමත් ඇතුන් ඔවුන්ගෙන් බිහි කර ගැනීමට අපහසුයි’’ ඔවුන් වැඩි දුරටත් ප‍්‍රකාශ කරයි.

සංඛ්‍යා දත්ත පෙන්වා දෙන පරිදි ශ‍්‍රී ලංකාවේ ඇත් ගහණය අලි සියයකට පස් දෙනෙකි. එම වාර්තා වල සඳහන් වන ආකාරයට අලින්ගේ ගහණය තුන් දහසක් පමණ වේ. ඒ අනුව ඇතුන්ගේ ගහණය 150 ක් වෙතැයි පරිසරවේදීහු සඳහන් කරති. ලෝකයේ හොඳම අලි ඇතුන් පරිබාහිර සංරක්ෂණ මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස හදුන්වන පින්නවල අලි අනාථාගාරයෙන් ඇත් ගහණය වර්ධනය කිරීමට මහඟු දායකත්වයක් ලබා දෙන බව පැහැදිලිය. මේ බිමෙහි උපන් පළමු ඇත් පැටවුන් දෙදෙනා මෙලෙස වෙන් කර තැබීම කොතෙක් දුරට ඥානාන්විත ක‍්‍රියාවක් දැයි තවදුරටත් සලකා බැලිය යුතුව තිබේ. සියල්ල එසේ උවද ආදරණීය අම්මාවරුන් දෙදෙනෙක් වෑහෙන කිරෙන් යුතුව සිය පැටවුන් දැන් දැන් එතැයි මඟ බලා සිටිති.

The first baby tuskers to be born at the Pinnawela elephant orphanage – Raju and Sindhu – have been separated from their mothers even before reaching the age of three amidst much controversy. The two sucklers were taken by the Diyawadana Nilame of the Kandy Dalada Temple on the directive of the mahanayakas. Environmentalists have objected to the move claiming elephants could not be separated from their mothers till the age of five. The suckling tuskers they say now lack proper nutrition while the lactating mothers would also be faced with health issues as well. Statistics state that there are currently about 3,000 elephants and 150 tuskers in the country. However, environmentalists say that allowing tuskers to grow outside their natural environment would prevent the creation of a healthy breed of tuskers.