No Peace in Sight in Human-vs-Elephant War
KONWEVA, Sri Lanka, Aug 4 (IPS) – Dusk creeps over Konweva like a black shroud slowly draping over the village. The edges of its paddy fields, where the agricultural plains meet the surrounding thick shrubs, are first to be blanketed in the darkness. Already, there are signs that the night will not be peaceful.
Villagers in Konweva, located in north-western Kurunegala district some 150 kilometres from the Sri Lankan capital Colombo, eye one another anxiously as loud booms are heard across the fields. “They have begun to move,” Immihami Mudiyanse, a farmer, warns in hushed tones.
From the edge of an abandoned paddy field, we keep a watchful eye out for them – marauding elephants that have been wandering from their jungle habitat and wreaking havoc in the village.
Suddenly, Shanika Ekenayaka, one among the group keeping vigil that night, gestures urgently toward a spot in the horizon where the field ends and the jungle begins. A large shadow emerges nonchalantly from the shrubs and lumbers leisurely across the deserted field – oblivious to the loud firecrackers that go off intermittently, somewhere over the ridge of the jungle. A group of us squats just 500 metres away – the beast knows we are there, but does not care.
In stark contrast, we are visibly more nervous. Mesmerised by the magnificent figure in front of us, our heads twitch toward the jungle to our left every 10 seconds or so, cautious not to be caught off-guard by other rampaging elephants that could be heading straight toward us. “That wouldn’t be very good, would it?” Ekenayaka asks, rhetorically.
After 20 gut-wrenching minutes, the animal completes its amble across the field, and disappears as it appeared – merging into the darkness behind a dirt road. “Tonight there will be no sleep,” Mudiyanse says, as he heads back to his paddy fields to keep a night of vigil.
The hide-and-seek battle between the villagers and the elephants here is a common, but deadly, ritual. And Konweva is but one location where this deadly game is being played out.
According to government official Archchilage Weerasinghe, some 283 hectares of land have been cultivated in the Konweva area for paddy. But the elephants have impeded further development. “We don’t plant in an area of about 350 acres (142 hectares) because of elephants,” Weerasinghe says.
The elephants cross the paddy fields at will and trample the crops, villagers complain. Weerasinghe gave IPS a tour of some agricultural areas where the animals had roamed the week before. From a distance, it looked like the aftermath of a meteorite storm. The elephants have also destroyed hundreds of coconut trees lining the village, he explains.
It does not help that villagers are not entitled to compensation for damages to crops caused by the elephants if their fields are on government-owned land, which locals often use without permits.
In short, residents here say, elephants are far from the adorable creatures seen on television.
In July, a villager was trampled to death, and his wife injured, in an elephant attack. According to Weerasinghe, at least three villagers have been killed by elephants in the past year. In Sri Lanka, some 228 elephants and 50 humans were killed in human-elephant confrontations in 2009, say government reports.
“The government gives us crackers to light when they come, but they are of no use,” Weerasinghe laments. Each farmer receives four firecrackers a month, “not enough, not enough for even a day,” he says.
Some experts, like Jayantha Jayewardene of the Asian Elephant Specialist Group, believe the elephants might have wandered into villages here because they prefer secondary- growth forests, or those in the process of re-growth after having been used for agriculture or logging.
The abundance of food in villages like Konweva, where paddy harvests can remain stored inside residents’ homes for months, also provides incentive for the elephants to venture into these homes.
In fact, the elephants have shown a penchant for paddy that is at a particular age, “not young, but not mature enough for harvest,” says Deepani Kumudini, a Konweva resident. To keep the roaming herds from pillaging their produce, farmers are forced to harvest crops before they reach maturity.
Jayewardene suggests a possible solution: building electric fences to keep the animals out – a method that is used extensively here in Sri Lanka. But there could be far- reaching consequences. “One thing to bear in mind is that fencing can confine elephants to a small area and lead to starvation among the animals, especially when food is scarce during times like drought,” Jayewardene explains.
While experts encourage farmers to be more vigilant in watching over their crops, villagers argue that the extra effort results in excruciatingly low returns on investment from paddy cultivation.
In one case, 14 guards had to be employed on elephant watch, stationed in seven huts erected around a 1.6-hectare paddy field. “The labour cost, the time all put together, this is not worth it,” says Weerasinghe. To add to the farmers’ woes, paddy prices have fallen recently.
The villagers are adamant that the elephants are not native to the area: they were not seen here until some 20 years ago, they say. Some believe the first elephants were sighted in Konweva in March 1992 after the herds were forced to flee jungles in the north-east when Sri Lanka’s ethnic conflict erupted into an all-out war.
Wherever the elephants came from, villagers want them out – but that is unlikely to happen. For now, there is no solution in sight to make peace between human and beast, so the nightly ritual of elephant patrols by Konweva villagers continues.
War Over, But Women Wage Battle For Survival
July 26, 2010 by amantha
Filed under English, Featured, Uncategorized
VAHARAI, Sri Lanka, July 25 (IPS) – It was a typically hot, humid day in this eastern coastal village. The sun burned down from a cloudless sky, roasting the skin as an angry sea breeze swatted the faces of the few foolish enough to venture out onto the deserted main road that runs through town.
But it was far from a typical day for some 100 people who sat, waiting patiently by the side of the road in front of the main government office here in Vaharai, some 65 kilometres north-west of Batticaloa.
Most of them were women of a diverse mix of ages. Some mothers cradled their children, gently soothing young nerves frayed by the smouldering sun. Seeking shelter under a large tree, they clutched forms – filled only minutes before – as they awaited their turn to meet the divisional secretary, the top government official in Vaharai.
“I have to get these documents cleared so that I have some kind of ownership to the land I live in,” said Navunad Sudha, a 29-year-old mother. “We also have to register here before we can move about easily.”
Sudha’s story is typical of many in Sri Lanka’s east, which along with the north are where many of the Tamil minority live, and are the areas most affected by the separatist war waged by the Tamil Tigers.
It is only now that people like Suhda feel they can breathe easy, after the war ended more than a year ago.
With her family and then five-year-old son, Sudha fled her home in the middle of 2008, when Sri Lankan government forces began their final, decisive push into areas in the north and east controlled by the Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE). After months of running and near-death horrors, she finally crossed the battlefront and moved to safety behind the government line in May 2009. Just two days after her escape, the military crushed the Tigers.
Civilians like Sudha bore the brunt of the LTTE’s conflict with successive Sri Lankan governments since the early 1980s, demanding a separate Tamil homeland.
But even after the end of the war, the battle for survival continues for many women here.
Most of the available work here, especially in construction of buildings, clearing of jungles, fishing and farming, is almost exclusively male- dominated. To make matters worse, many women are struggling to cope with having to head the household after losing their husbands and sons – the traditional breadwinners in this patriarchal society – to the war.
Sudha was born in the village of Kadiraveli just north of Vaharai, but fell in love with a man from northern Jaffna. They married, moved to the north, and finally settled in Puhtukkuddyiruppu – a Tiger stronghold for over a decade before government forces wrested control last year.
Sudha had no say when her husband joined the LTTE. He fought with them, Sudha admits, but left the movement years before the final bout of fighting erupted in mid-2007.
After crossing over to government-held areas, Sudha’s husband was arrested for possible links with the Tigers, and is still in detention. “I have written to ministers, to the ICRC (International Committee of the Red Cross) and to others with this, but so far I have not heard anything,” she said.
While trying to convince authorities that her husband is a family man and not a hardcore separatist, Sudha also has to make a living. She returned to her native Vaharai and has set up small sewing business. “I have had to pawn all my jewellery. I’m trying to get a loan or a grant to start a small boutique,” Sudha said.
Sudha’s woes are far too common among women in the war-affected areas. In Pillumalai, about 80 km from Vaharai, 20-year-old Sarojadevi Ramanathan is trying her level best to put the past behind and begin anew – an uphill battle, given that her life was at a standstill for two years beginning mid- 2006.
At that time, Sri Lankan forces had begun launching large-scale, sustained military forays into areas held by the Tigers in the eastern province of Sri Lanka. The Tigers – notorious for forced conscription of underage civilians – were desperate for new recruits.
At 16, Ramanathan would have been a perfect choice for the Tigers, so her parents took the drastic decision of never letting their daughter out their sight. The young girl stopped attending school and spent most of her life indoors. “That was the only way they could save me from being conscripted,” she said.
The family fled the fighting in early 2007 and returned about a year later. But now, Ramanathan finds herself in limbo. Too old for school, too young and inexperienced for any other job, she is still stuck mostly at home. “What can I do? I can’t help my father who is a fisherman, so I help my mother in the kitchen,” she said.
Marriage might appear to be her best bet, but there is no guarantee that life will become easier.
There are hardly any jobs to speak of here, and even less for women. Ramanathan’s neighbour, 18-year-old Ravindranathan Valarmadu, earns about 17 U.S. dollars a month, working six days a week at a milk collection centre. “This is the only job I could find,” she said.
ෆොන්සේකා ලෙඩ වෙලා
අත්අඩංගුවේ පසුවන ජනරාල් සරත් ෆොන්සේකා මේ වන විට රොගීවීමේ මූලික ලක්ෂණ පහළ කර ඇතැයි ජනතා විමුක්ති පෙරමුණු පාර්ලිමේන්තු කණ්ඩායම් නායක අනුර කුමාර දිසානායක පැවසුවේය.
ෆොන්සේකා රොගීවෙමින් සිටන බව අනෝමා ෆොන්සේකා විසින් දැනුම්දී තිබෙන බවද කොළඹ පිහිටි ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයේ පක්ෂ මූලස්ථානයේදී මාර්තු 25 වැනිදා පැවති ප්රවෘත්ති සාකච්ඡවකදී දිසානායක කීවේය.
‘‘ඊයේ (මාර්තු 24)වැනිදා සුපුරුදු පරිදි අනෝමා ෆොන්සේකා විසින් ජෙනරාල්වරයාගේ කෑමත් රැුගෙන ඔහු බැලීමට ගිය. ඒ අවස්ථාවේදී ජෙනරාල්වරයාට කැස්සක් ඇතිවී තිබෙන ආකරය දකින්න ලැබී තිබෙනවා. ඒ වගේම ඔහුට උස්ම ගැනීමේ අපහසුවක්ද ඇතිව තිබෙනවා.’’ දිසානායක කීවේය.
යුද හමුදාපතිවරයාව සිටියදී එල්ලවූ මරාගෙන මැරෙන බෝම්බ ප්රහාරයකින් ෆොන්සේකාගේ පෙනහළුවලට හානි සිදුව තිබෙන අතර මේ නිසා ඔහු තවමත් වෛද්ය ප්රතිකාර ලබමින් සිටින බවද මන්ත්රීවරයා කීවේය. ෆොන්සේකා රෝගී තත්වයේ සිටියදීත් ඔහු රදවා තිබෙන්නේ වාතය නොලැබෙන ආකාරයේ කුටියක වන බවද හෙතෙම චෝදනා කළේය.
‘‘දැන්වත් ඔහු රදවා සිටින ස්ථානය වෙනස් කරන්න. කරුණාකර වාතාශ්රය ලැබෙන ස්ථානයක් ඔහුට ලබාදෙන්න. නැතිනම් මේ රෝගී තත්වය තවදුරටත් වැඩිවිය හැකියි.’’ මන්ත්රීවරයා කීවේය.
ෆොන්සේකා බැලීමට ඔහුගේ ළගම ඥාතීන්ට අධිකරණය විසින් අවසර ලබාදී ඇතත් ඒ සදහා තවතමත් රජය විසින් අවස්ථාවක් ලබාදී නැතැයිද ඔහු පැවසුවේය. ෆොන්සේකාගේ ළගම ඥාතීන්ගේ නාම ලේඛනයක් මේ වන විට අදාල අංශ වෙත භාරදී තිබෙන බවද ඔහු පැවසුවේය. එහෙත් තවමත් ෆොන්සේකා බැලීමට අවසර ඇත්තේ ඔහුගේ බිරිදට පමණක් වන බවද දිසානායක මන්ත්රීවරයා කීය.
‘‘ආණ්ඩවු අනික් ඥාතීන්ට අවසර ලබාදෙන්නේ නැත්තේ සරත් ෆොන්සේකාගේ මැතිවරණ ව්යාපාරය කඩාකප්පල් කීරීම සදහායි.’’ දිසානායක සදහන් කළේය.
පසුගිය දින කීපයේදී රහස් පොලිසියවිසින් ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයේ නායකයින්ගෙන් දිගින් දිගටම ප්රශ්ණ කරමින් සිටින බවද ඔහු කීවේය. මීට දින හතරකට පෙර පිරිමි කිසිවෙක් නැති නිවසක ජීවත්වන අනෝමා ෆොන්සේකාගේ නිවසට පැමිණි රහස් පොලීසියේ නිලධාරීන් සවස හතරේ සිට පසුදා අළුයම හතර දක්වා ප්රශ්ණ කළ බවද ඔහු පැවසුවේය. ඊට අමතරව ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයේ මහ ලේකම් පාර්ලිමේන්තු මන්ත්රී විජිත හේරත්ගෙන් සභාපති ටිරාන් අලස්ගෙන් හා තමාගෙන් රහස් පොලීසිය ප්රශ්ණ කර තිබෙන බවද ඔහු කීවේය.
‘‘ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානය මේ වන විට ආණ්ඩුවට අභියෝගයක් වෙලා තියෙන්නේ. කොන්ද කෙලින් තියාගෙන ආණ්ඩුව සමග හැප්පෙන්න පුලූවන් ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයට පමණක් බව පැහැදිලි වෙලා තියෙනවා. මේ නිසා තමයි දිගින් දිගටම ඔවුන් ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයේ නායකයින්ට හිරිහැර කරන්නේ.’’ දිසානායක කීවේය.
ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයේ නායකයින් පිටුපස පැන්නීම සදහා පිට පළාත්වල සිටින රහස් පොලීසියේ නිලධාරීන් කොළඹට කැදවා තිබෙන බවද දිසානායක කීය. රහස් පොලීසිය තමාගෙන් රාජ්ය විරෝධී කුමන්ත්රණයක් පිළිබදවත් ජනාධිපතිවරණයේදී ඒ ඒ සංවිධානයකයින් පත්කළ ආකාරය පිළිබදවත් ප්රශ්ණ කළේයැයි ඔහු සදහන් කළේය.
‘‘රාජ්ය විරෝධී කුමන්ත්රණයක් පිලිබද ඔවුන් විසින්ම තිර පිටපත ලියා තිබෙනවා. ඔවුන් විසින්ම අපව එහි චරිත වලට පණ පොවා තිබෙනවා. ඔවුන් විසින්ම මේ සදහා නමක් දාලා තිබෙනවා. ඔවුන්ගේම රහස් පොලීසිය පැමිණ ප්රශ්ණ කරනවා. මේවා මහා විකාර නාඩගමක් බවට පත්ව තිබෙනවා.’’ දිසානායක කීවේය.
තමන් පක්ෂයක් ලෙස මෙවර මහ මැතිවණයට ඉදිරිපත් වන විට ආණ්ඩුව රජයක් වශයෙන් සම්පුර්ණ රාජ්ය යාන්ත්රණය යොදා මැතිවරණයට ඉදිරිපත්ව සිටින්නේයැයිද ඔහු චෝදනා කළේය. ආණ්ඩුවේ රූපවාහිනිය ගුවන් විදුලිය එක් ආකාරයකට සන්ධානයේ මැතිවරණ ව්යාපාරය සදහා සහාය දක්වන විට ආර්ක්ෂක ලේකම්වරයා තවත් අකාරකයටක සන්ධානයේ මැතිවරණ ව්යාපාරයට සහාය දක්වන බවද කීවේය.
සිරස ප්රහාරය ගැන පොලිස්පතිගෙන් අහන්න- ජන මාධ්ය ඇමති
සිරස මාධ්යජාලයට එල්ල වූ ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් ජන මාධ්ය අමාත්යවරයාගෙන් නැගූ ප්රශ්ණයට පිළිතුරු දෙම්න් අමාත්යවරයා සඳහන් කළේ එ් පිළිබඳව පොලිස්පත්වරයාගෙන් අසා දැන ගත යුතු බවයි.
පසුගිය සඳුදා සිරස මාධ්ය ජාලයට එල්ල වූ ප්රහාරයේ සැක කරුවන් සියලුදෙනා ඇප මත මුදා හැරියේ කුමන පදනමක් මත දැයි නැඟූ ප්රශ්ණයට පිළීතුරු දෙමින් අමාත්යවරයා මේ බව සඳහන් කළේය.
“මම මාතර ඡන්ද ප්රචාරක කටයුතු වල නිරත වෙලා ඉද්දී තමයි මේ සිද්ධීය වෙලා තියෙන්නේ. කොහොම වුණත් පහර දීම පිළිබඳව අප හෙළා දකිනවා. මේ ගැන කරුණු දක්වන්න මට බැහැ.” අමාත්යවරයා සඳහන් කළේය.
මෙම සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් පොලිස් මාධ්ය ප්රකාශක වරයා සඳහන් කරන්නේ ඔවුන් දඬුවම් දිය හැකි වරදක් සිදු කර ඇති බවයි. මේ පිළිබඳව අදහස් දැක්වූ පොලිස් මාධ්ය ප්රකාශක වරයා සඳහන් කරන්නේ සිරස ප්රහාරය සම්බන්ධයෙන් අධිකරණයේ නඩුවක් ගොනුවෙමින් පවතින බවක් පොලිසි පරීක්ෂණ සිදු කරන බවත්ය.
ආණූඩුව එකෝන් නැමති පොප් ගායකයාගේ වීසා පත්ර අවලංගු කිරීමට තීරණය කර ඇති බව අමාත්යවරයා සඳහන් කළේය.
කිසිදු විටක මෙම ප්රහාර සම්බන්ධයෙන් ආණ්ඩුව සම්බන්ධකර නොගන්නා ලෙසත් අමාත්යවරයා සඳහන් කළේය.
මාද්යවේදී එක්නැළිගොඩ අතුරුදන්වීම සම්බන්ධයෙන්ධ අමාත්යවරයා සඳහන් කරන්නේ පොලිසිය එ් සම්බන්ධයෙන් පරීක්ෂන සිදු කරමින් සිටින බවත් කිසිදු තරෙතුරක් මේ වන විටත් ඉදිරිපත් නොවී ඇති බවත්ය.
මැතිවරණය ළං වන විට මැරුණ කොටියාගේ හමට තලනවා – ජෙ.වි. පෙ
ජෙනරාල්ට සහය දෙන පක්ෂවල පිරිස් මර්ධනය කිරීමේ වැඩ සටහනක් ආණ්ඩුව සිදු කරමින් යන බව ප්රජාතත්ත්රවාදී ජාතික සන්ධානයේ මහ ලේකම් විජිත හේරත් පවසන්නේය.
එහි ප්රතිඵලයක් වශයෙන් අනෝමා ෆොන්සේකාගෙන් සහ අනුර දිසානයක යන මන්ත්රීවරුන්ගෙන පැය එකහමාරකය අධික කාලයක් ප්රශ්ණ කර ඇති බව ද හෙතෙම සඳහන් කළේය.
ඊයේ දිනයේ ජෙනරාල්වරයාට ආහාර රැගෙන ගිය ජෙනරාල්වරයාගේ ඥතිවරයාව ඇතුළට නොඟැනීමත් ආහාර පාර්සලය බාර නොගැනීමෙනුත් පෙනී යන්නේ ජෙනරාල්වරයා නොමරා මරන්න උත්සහ දරන බවක් යැයි මහලේකම් වරයා සඳහන් කළේය.
ආණ්ඩුව දිගින් දිගයට ඉල්ලා සිටි තුනෙන් දෙකේ බලය වෙනුවට දැන් නිකම්ම නිකම් බලයක් පමණක් බලාපොරොත්තු වන බවත් හෙතෙම සඳහන් කළේය.
ආසියාවේ ඓශ්චර්ය බවට ශ්රී ලංකාව පත් කරන්නට උත්සහ දරණ ආණ්ඩු පක්ෂය මේ වන විටද එය සිදු කර හමාර බව පවසන මහලේකම් වරයා සඳහන් කරන්නේ ලෝකයේ විශාලම කැබිනට් මණ්ඩලය පවතින රට නිසා මේ වන විටද ඓශ්චර්යමත් රටක් බවට පත්වී හමාර බවය.
දිගිනි දිගටම අදහස් දැක් වු හේරත් මහලේකම් වරයා සදහන් කරන්නේ ආණ්ඩුව මැතිවරණය ළං වන විට මැරුණ කොටියාගේ හමට තලන බවයි.
අයාලයේ යන ඇමති වරුන් මර්ධනය සඳහා කි්රයාක්මක අයාල අඥ පනත තවමත් ක්රියාත්මක බැවින් මෙම පනත යටතේ දඩුවම් ලැබිය යුතු බව මහාල්කම් වරයා සඳහන් කරන්නේ ඊයේ දිනයේ සිරස මාධ්යජාලයට එල්ලවූ ප්රහාරය පිළිබඳව සඳහන් කරමිනි.
ඩෙංගු ඉහළ යාම කෙරේ සෞඛ්ය අංශය වග කිව යුතුයි
ඩෙංගු රෝගය නැවතත් සීග්රයෙන් ඉහළ යාම කෙරේ සෞඛ්ය අංශයන් සෘජු ලෙසම වගකිව යුතු බව සෞඛ්ය වෘත්තීය සමිති චෝදනා කර සිටියි. පසුගිය මාස තුන ඇතුළත ඩෙංගු රෝගීන් දස දහසක් වාර්තා වී ඇති අතර මේ වන විට රෝගීන් 63 දෙනෙකු මිය ගොස් ඇතැයි සෞඛ්ය වසංගත රෝග ඵීද්යා අංශය අනාවරණය කර තිබේ.
‘‘මේ අකාරයෙන් ඩෙංගු රෝගීන් ඉහළ යාම කෙරේ බලපාන ප්රධාන සාධකය තමයි සෞඛ්ය අංශ නිසි අකාරයෙන් ඩෙංගු මර්ධන වැඩසටහන් කි්රයාත්මක නොකිරීම. මින් පෙර ඩෙංගු රෝගීන් ඉහළ ගිය අවස්ථාවේදී සෞඛ්ය අංශ
ක්රියාත්මක කළ වැඩසටහන දිගින් දිගටම ක්රියාත්මක වුණා නම් මේ තත්ත්වය පාලනය කිරීමට තිබුණා’’ මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂක වරුන්ගේ සංගමයේ ලේකම් සාලිය චන්ද්රකුමාර පැවසුවේය.
2007 අංක 11 යන මදුරුවන් බෝවීමේ වැළැක්වීමේ පනත ඉදිරිපත් වුණද එය 2009 ජූනී වෙනතුරුත් ක්රියාත්මක කිරීමට නොහැකි වූ බවද ඔහු පෙන්වා දුන්නේය. එම පනතේ සදොස් තැන් බොහොමයක් පවතින බව සදහන් කරන ලේකම්වරයා එම සදොස් කිහිපය නිවැරදි කිරීමට සෞඛ්ය බලධාරීන් පියවර ගන්නේ නම් මේ පනත වඩා ඵලදායී එකක් වනු ඇතැයි සදහන් කළේය.
ඔහු පවසන අකාරයට ඩෙංගු රෝගය ප්රජාවගෙන් තුරන් කිරීමට වඩාත් වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරන්නේ මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂක වරුන් විසිනි. එහෙත් ලංකාවේ මෙවැනි බෝවන රෝග පාලනයට ප්රමාණවත් මහජන සෞඛ්ය පරීක්ෂකවරුන් නොමැති වීමද ඩෙංගු වැනි බෝ වන රෝග පාලනයකින් තොරව වර්ධනයට හේතු වී තිබේ. ඉදිරි කාළය මෝසම් වැසි කාලය තුළදී ඩෙංගු රෝගය ඉහළ යාමට හැකි බැවින් ඊට එරෙහිව විධිමත් වැඩ පිළිවෙලක් සකස් කළ යුතුව ඇත.
‘‘මැතිවරණ කටයුතු නිසා ඩෙංගු රෝගයට නිශ්චිත අවධානයක් යොමු වෙලා නැහැ.’’ සෞඛ්ය වෘත්තීය සමිති සංගමයේ සභාපති සමන් රත්නප්රිය පැවසුවේය.
මේ වන විට ලංකාව පුරාම නැවතත් ඩෙංගු රෝගය පැතිර යාමේ අවධානමක් තිබේ. පසුගිය කාල වකවානුවේ වැඩි වශයෙන් ඩෙංගු රෝගීන් වාර්තා වූයේ යාපනය ප්රදේශය වන අතර මේ වන විට ඒ තත්ත්වය පාලනය වී ඇති බව වසංගත රෝග ඵීද්යා අංශය පෙන්වා දෙයි. ඩෙංගු රෝගය පැතිරයාම වළක්වා ගැනීමට නම් මහජනතාවගේ දැඩි කැප වීම තව දුරටත් අවශ්ය බව වසංගත රෝග ඵීද්යා අංශය සදහන් කරයි.
මැතිවරණ වියදම මිලියන එක්දහස් අටසීයයි.
මෙවර මහ මැතිවරණය සඳහා රුපියල් මිලියන එක්දහස් අටසීයක් (1800)වැය වන බව මැතිවරණ කොමසාරිස් කාර්යාලය පැවසුවේය. මෙම මුදල සම්පූර්ණ මැතිවරණය සඳහා වන වියදම නොවන බවත් එ් සඳහා වූ මඃකල්පිත ගණනය කිරීමක් පමණක් බවයි මැතිවරණ කොමසාරිස් කාර්යාලයේ ගණකාධීකාරී ඊ එ් වීරසේන පවසන්නේ.
ඔහු පවසන පරිදි මැතිවරණ වියදම් ගණනය කළ හක්කේ මැතිවරණය අවසන් වී මාස තුනක් ඉකිම වූවායින් පසුය. තැපැල් කටයුතු පොලීසිය සඳහා මුද්රණ කටයුතු දිසිත්රික් මට්ට්මින් සිදු වන කි්රයාදාමයන් ඇතුලු සියල්ල සඳහාම මෙම වියදම් සිදු වන බවයි හෙතෙම පවසා සිටින්නේ.
දිස්ත්රික්කයෙන් දිසිත්රික්යට මෙම මැතිවරණ සඳහා වියදම් වන මුදල් ප්රමාණය වෙනස් බවත් එ් සඳහා වෙන් කළ ස්ථිර මුදලක් නොමැති බවද හෙතෙම පැවසීය.
ජෙනරාල්වරයා බේර ගන්න අපේ කැපවීම හැමදාම තියෙනවා.
ජෙනරාල් ෆොන්සේකා නිදහස් කර ගැනීම සඳහා වූ කි්රයා මාර්ගයේදී සෑම විටම එක්සත් ජාතික පක්ෂය සම්පූර්ණ කැපවීමක් සිදු කරමින් සිටින බව එක්සත්ජාතික පක්ෂ මහලේකම් තිස්ස අත්තනායක පැවසීය.
“මානව හිමිකම් පෙක්සම් අධිකරණයට අරන් ගියෙත් අපි. මේ සඳහා ඉදිරිපත් වෙලා ඉන්න සියලුම නීතිඥයන් අපේ අය. ජෙනරාල්වරයා පිළිබඳව ආරංචිය ලෝකය පුරා ගෙන යන්න මූලික වෙලා කටයුතු කළේ විපක්ෂ නායක වරයා. ඔහුව නිදහස් කරන්න පුලුවන් දෙගොල්ලකට පමණයි. එ් සන්ධාන ආණ්ඩුව අනික එක්සත් ජාතික පෙරමුණ.” මහලේකම්වරයා සඳහන් කළේය.
සන්ධාන ආණ්ඩු කෙදිනකවත් ඔහු නිදහස් නෙකරන බවත් එක්සත් ජාතික පෙරමුණ බලයට පතවුව හොත් ජෙනරාල්වරයා නිදහස් කරන බවත් ලේකමිවරයා සඳහන් කළේය.
“ඊළඟට ආණ්ඩුව හදන කෙනාට තමයි ඔහුව නිදහස් කරන්න පුලුවන් වෙන්නේ. කොහෙම වුණත් ප්රජාතන්ත්රවාදී ජාතික සන්ධනයට බලයට එන්න බැහැ. එක්සත් ජාතික පෙරමුණ තමයි 90% උදවි කළේ ජනාධිපතිවරණය වෙලාවෙදි. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ උදවි නෙකළා කියනවා නෙවෙයි. නමුත් මිලියන 4-5 ජනතා කැමැත්ත තියෙන්නේ එක්සත් ජාතික පක්ෂයට.” මහ ලේකම්වරයා සඳහන් කළේය.
පොදු අපේකෂකයා ඉදිරිපත් කරමින් ජනාධිපතිවරණයට ඉදිරිපත් වූයේ විධායක ජනාධිපති ක්රමය අහෝසි කිරීම සඳහා බවත් එ් සඳහා අවශ්ය කැපවීම එක්සත්ජාතික පෙරමුණ වශයෙන් සිදු කළ බවත් ප්රතිඵලය කෙසේ වෙතත් ඊළඟ පියවර වෙත පැමිණ තිබෙන බවයි හෙතෙම සඳහන් කරන්නේ.
“ස්ති්රක්ක කිහිපයක නායකත්වය දීලා අපිත් එක්ක වැඩ කරන්න කියලා අපි එතුමාට කීවා. නමුත් එකඟ වුණේ නැහැ. එ්ක එතුමාගේ කැමැත්ත. එක්සත් ජාතික පෙරමුණ ඔහු සමග නැහැ කියලා කියන්න බැහැ. එතුමගේ ඡන්ද ව්යාපාරය අපට කරන්න බැහැ. අපි අපේ පක්ෂය වෙනුවෙන් එ් දෙවල් කළ යුතුයි.” මහ ලේකම් අත්තනායක සඳහන් කළේය.
කෙසේ වුවද මැතිවරණයෙන් පසු ජනතා විමුක්ති පෙරමුණත් ජෙනරාල්වරයාගේ පක්ෂයේ උදවිය මෙන්ම එක්සත් ජාතික පෙරමුණත් එකට මුණ ගැසෙන බවත් එ අවස්ථාවේදී සියලු දෙනා එක්ක කටයුතු කරන බවත් හෙතෙම සඳහන් කළේය.
මහ ලේකම්වරයා සඳහන් කරන පරිදි සමාජයට මෙන්ම ආණ්ඩුවටද ජාත්යන්තර ත්රස්තවාදියකු අත් අඩංගුවේ සිටින බව අමතකය. ඔහු සුර සැප විදින විට සියලූම පහසුකම් විදින විට රටේ පමණක් නොව ලෝකයේම වීරයකු වශයෙන් පිළිගත් ජෙනරාල්වරයා අවම පහසුකම් මැද පීඩා විදින බව ද හෙතෙම සඳහන් කළේය.
“කේ පී අත් අඩංගුවට ගත්තද ස්ව කැමැත්තෙන් ඉන්නවද කියන එක නම් අපට තාම ප්රශ්ණයක්. අත් අඩංගුවට ගත්තානම් අධිකරණයට යවන්න ඕන. හැමෝටම හොරෙන් මේ පුද්ගලයා සඟවාගෙන සටින්නේ කුමක් නිසාද කියන එක ගැටලූවක්.”
ඔහු සතු නැව් සමූහය ගැනීමට යැයි පවසමින් ඔහු රදවා සිටින්නේ සියලු පහසුකම් සමඟ බවයි හෙතෙම පවසන්නේ. එකී දේපල වලින් ලැබෙන වත්කම් වලට කුමක් වෙනවද යන වගද කිසිවකු නොදන්නා බවයි හෙතෙම පවසන්නේ.
මෙසේ සිතා බලන විට ජෙනරාල්වරයා අත් අඩංගුවට ගැනීම දේශපාලන හේතුවක් බව කැපී පෙනෙන බවද මහලේකම්වරයා සඳහන් කළේය. කෑපී පෙනෙන චෝදනා තිබෙන ජාත්යන්තර ත්රස්තවාදියා තබාගෙන කුමක් කරන්නේද යන්නත් ජනෙරාලවරයා යුධඅධිකරණයට යවන්නට ඉක්මන් වන්නේත් කුමක් සඳහාද ගැටලූවක්ව පවතී.
උතුරු නැගෙනහිර ඩෙංගු රෝගය අවම වන ලකුණු
පසුගිය සමයේ උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්රදේශ වල සීග්රයෙන් පැතිර ගිය ඩෙංගු උණ රෝගය මේ වන විට ක්රමයෙන් අවම වී යන බව වසංගත රෝග විද්යංශය පෙන්වා දෙයි. පසුගිය දෙසැම්බර් මස පමණ සිට පෙබරවාරි මාසය වන තෙක් උතුරු නැගෙනහිර ප්රදේශයන්හී විශාල වශයෙන් ඩෙංගු රෝගය පැතිර ගියේය. මෙහිදී ඩෙංගු රෝගීන් 1700කට ආසන්න වූ අතර 14 දෙනෙක් මිය ගියහ. ඒ තත්ත්වය මේ වන විට බොහෝ දුරට ම්ග හැරී ඇතැයි වසංගත රෝග ඵීද්යංශයේ වෛද්ය හසිත තිසේරා පැවසුවේය.
‘‘ඊසාන දිග මෝසමත් සමගම පැතිර ගිය වර්ෂාව හේතුවෙන් ඩෙංගු රෝගය මේ ප්රදේශවල ඉක්මනින් පැතිර ගියා. ඩෙංගු රෝගය පිළිබද සාමාන්ය ජනතාවගේ තිබුණු අවධානය හේතුවෙන් සහ නිසි අකාරයෙන් සෞඛ්ය අංශයේ අවධානය නිසා රෝගය පැතිර යාම අවම කරගන්න හැකියාවක් ලැබුණා.’’ වෛද්ය තිසේරා පැවසුවේය.
මේ වන විට මේ වසරේ ගෙවුණු මාස දෙක තුළ ඩෙංගු රෝගීන් දස දහසකට ආසන්න ප්රමාණයක් වාර්තා වී ඇතැයි සෞඛ්ය අංශයේ වාර්තා පෙන්වා දෙයි. පසුගිය වසරේ ඩෙංගු රෝගය වසංගතයක් තත්ත්වයට පත් විය. එහිදි රෝගීන් අති විශාල සංඛ්යාවක් වාර්තා වූ අතර රෝගීන් තුන්සියයකට අධික පිරිසක් මරු මුවට පත් විය. 2009 වසර අගභාගය වන විට මේ තත්ත්වය සෞඛ්ය අංශයේ දැඩි අවධානයත් සමගම යම් තාක් දුරට පාලනය වී තිබුනද මේ වසර වන විට නැවතත් ඩෙංගු රෝගය උත්සන්න වී තිබේ.
‘‘ගිය අවුරුද්දෙ ඩෙංගු මැඩ පවත්වන්න සෞඛ්ය අංශ ලොකු මැදිහත් වීමක් කළා. ඒ කැපවීම නිසා ඇත්තටම ඩෙංගු රෝගීන් මිය යාම අඩු වුණා. ඒත් දැන් ආයෙමත් ඩෙංගු රෝගය වැඩි වෙනවා. සෞඛ්ය අංශ වල හිඩැසක් තියෙන නිසයි මෙහෙම වෙන්නෙ. හැකි ඉක්මනින් මේ තත්ත්වය පාලනය කරන්න පියවර නොගත හොත් නැවතත් ඩෙංගු රෝගය වසංගතයක් වීමේ අවදානම තියෙනවා.’’ ඩෙංගු රෝගයට භාජනය වූ හෙද නිලධාරී අවිස්සාවේල්ලේ ඉන්දික සම්පත් පැවසුවේය.
මේ වන විට ඩෙංගු රෝගය පැතිරීයාම වළක්වා ලීමට අවශ්ය සියථම පියවරයන් ගන්නා බව වසංගත රෝග ඵීද්යා කාර්යංශය ප්රකාශ කරයි. ඒ සදහා කියුබාවෙන් ගෙන්වන බී ටී අයි බැක්ටීරියාව ඩෙංගු පැතිරී යන ප්රදේශ වල හැකි ඉක්මනින් යෙදීමට බලාපොරොත්තු වන බව සෞඛ්ය අමාත්යංශය ප්රකාශ කළේය. විශේෂයෙන්ම ගුවනේ සිට මේ බැක්ටීරියාව විසිරුවා හැරීමට පියවර ගන්නා බව සෞඛ්ය අමාත්යංශය පෙන්වා දෙයි.
2020 දී වැඩිහිටි ජනගහනය ඉහළට
වසර දෙදහස් විස්ස වන විට ශ්රී ලංකාවේ වැඩිහිටි ජනගහනය 20% ඉහළ යනු ඇතැයි සෞඛ්ය අමාත්යංශය සඳහන් කරයි. මෙයට හේතු වී ඇත්තේ පසුගිය වකවානුවේ ශ්රී ලංකාවේ සෞඛ්ය ක්ෂෙත්රය සංවර්ධනය වීම සහ පුද්ගලයන් නිරෝගීව සිටීමට එයින් සිදු කෙරෙන බලපෑම බව සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පෙන්වා දෙයි.
‘‘ සෞඛ්ය පහසුකම් වැඩි දියුණු වෙන කොට පුද්ගලයන්ගේ ආයු අපේක්ෂාව වැඩි දියුණු වෙනවා. 1947 වසර ගත්තොත් පුද්ගලයෙකුගේ සාමාන්ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 47යි. එහෙත් දෙදහස් නමය වන ගත් විට පුද්ගලයෙකුගේ සාමාන්ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 72ක්. මෙහිදී පුරුෂයෙකුගේ සාමාන්ය ආයු කාලය අවුරුදු 77ක් පමණ වෙනවා. ස්ත්රියකගේ ආයු අපේක්ෂාව සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 74ක් පමණ වෙනවා. මෙය සෞඛ්ය පහසුකම් වැඩි දියුණු වීමේ එක්
ප්රතිඵලයක්.’’ සෞඛ්ය අමාත්යංශයේ ප්රකාශකයෙකු පැවසුවේය.
අනෙක් කාරණය වන්නේ මේ වන විට ළදරු මරණ අනුපාතිකය අඩු මට්ටමක පැවතීමද ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ වැඩිහිටි පුරවැසි සංඛ්යාව ඉහළ යාමට හේතුවක් වීමයි.
එහෙත් වැඩිහිටි ජනගහනය ඉහළ යාමත් සමඟ සෞඛ්යමය ගැටලූද රාශියක්ද ඇති විය හැකි බවද සෞඛ්ය අමාත්යාංශය අවධාරණය කරයි. විශේෂයෙන්ම වැඩිහිටියන්ට අංශභාගය හෙවත් බාලපක්ෂඝාත රෝගය වැළදීමේ වැඩි ඉඩකඩක් තිබේ. මෙය වැඩිහිටි පුරුෂ පක්ෂයේ පුද්ගලයන්ට බහුලව වැළදිය හැකි බව සෞඛ්ය අමාත්යංශය පෙන්වා දෙයි.
වැඩිහිටි පුරවැසියන්ගේ සංඛ්යාව ඉහළ යාමත් සමඟ රජය විසින් ඔවුන් වෙනුවෙන් සුබසාධක වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කිරීමට අවධානය යොමු කළ යුතුව ඇතැයිද සෞඛ්ය අමාත්යාංශය පෙන්වා දෙයි.
