GSP Plus decision effective from mid-2010
Perambara this week spoke with Bernard Savage, the Ambassador for the European Union to Sri Lanka over the future of GSP Plus. “We will now move towards the recommendation, and that recommendation move (is) to cancel. We will have two months in which to take a decision,” Savage told Perambara.
Excerpts of the interview
Can you tell me where exactly things are now?
Where we are now, is that a few weeks ago as you probably know, the commission filed a report of the investigation (that) came out. That is the formal end of the investigative process. Now that process is finished. Now under the regulations governing GSP Plus the commission must make a recommendation to cancel, this on the findings of the report. As we have done in every stage of the process, we offered the opportunity to Sri Lankan authorities to either contribute or make their views known in the case of the report. That has been done. On Friday I was summoned to the foreign ministry and a formal reaction from the Sri Lankan authorities was communicated to the commission. We will now move towards the recommendation, and that recommendation move (is) to cancel. We will have two months in which to take a decision. That decision will come into force six months after the date it’s taken. So that’s where we are in terms of process.
I might add that for a number of reasons which I’m not entirely sure (of), some newspapers keep mentioning the European Parliament. In this process, under current structures of the Union, the Parliament has no formal role in this process. The commission informs the Parliament, but there is no formal decision power at the Parliament, and that rests with the Council.
Coming to the response by the Sri Lankan Government, how is the dialogue proceeding with the Government?
We welcomed, and continue to welcome the creation of a very high level committee made up of four ministers to manage this process. That provides us focus to continue discussion. We have every intention of pursuing opportunity of continued dialogue. Of course in terms of procedure, we are legally bound now to issue a recommendation. that’s not something that is optional for the commission. Having said that, and I’ve said this in a number of occasions, this is not like turning on and off a switch, it’s a process which we hope will have as it’s final result the retention by Sri Lanka the GSP Plus concessions. Clearly to do that, there are a number of things that need to be addressed. And some of those are contained within the commission’s mandate. Now there are obviously, quite clearly, understandable different views on that report and the process. I’m hoping that we can go through to the future with Sri Lankan and the European Commission and really address the task at hand which is of course getting to the situation where the commission can recommend the continuation of GSP Plus, hopefully without any break.
The response by the Sri Lankan Government also mentions and alleges that the European Union is using the GSP+ concessions as a political weapon and quotes a statement made in 2008. What would your response to that statement by the Government be?
Well, we don’t share the appreciation of the Government as far as that is concerned.
Coming back to the response by the GoSL, it talks about 270,000 people who are employed in the Garment Sector. Experts in the Garment Sector responded a few weeks back by saying that there would be about 50,000 jobs lost in the Garment Sector if the GSP+ concessions are to be taken off. What do you think the repercussions be towards the Sri Lankan Government (a), and (b) what would the repercussions be towards the operations of the EU in Sri Lanka if the concessions are discontinued?
With respect, the first question would be better addressed by a spokesperson from the Government.
As for the second question, we would hope that no one would lose their jobs. But as I’ve said in other occasions, our responsibility is the management the instrument itself. It’s coherence and it’s integrity. That’s our appreciation, and given that there are fourteen countries and many thousands of workers, tens of thousands of workers depend on that concession, we believe that it’s our first duty to maintain that coherence and integrity of the instrument as a whole, rather than one country which benefits from it. That’s a difficult calculus to make, but overall, we have the legal obligation the instrument vis-a-vis fourteen countries and not just one.
There are specific actions that you expect the Sri Lankan Government to make. Either way, the concessions are granted or not, do you see the Government taking the actions to deliver what is expected of them in terms of adhering to the human rights conventions?
The indications that we have at the moment, is that it is open to work with the commission. I am not in a position to discuss probably what specific actions we are talking about. This will be discussed with the Sri Lankan authorities as part of the on going dialogue. But certainly the indications I have from the Sri Lankan authorities is that they are prepared to sit down and discuss with us the specifics of what exactly we mean when we talk about the issues that have to be addressed.
How do you feel the people’s perception is, because when you look at some local media, especially publications, the EU is portrayed as a bit of a devil. How do you think the people’s perception of the EU is?
I think it varies to be honest, which is normal. You do expect a wide spectrum of opinions. Clearly, some people will find reasons to criticize us. And some people will accept that there is a logic behind our management of this particular issue. But that’s nothing new, it’s something we deal with in Europe with a very wide spectrum of opinion within Europe about the whole European project, the whole European Commission. The EC might be seen as diabolic perhaps not merely to Sri Lanka, so this is a normal part of public opinion and its expression.
There is a PR agency employed by the EU which is running quite a large campaign in trying to humanize the different aid programmes et cetera that the EU is conducting. Is that a sign that the EU is worried, or is that normal operational procedure?
That is quite specifically aimed at explaining the development activities of not only the European Union, but the International Community in general, at a time when some elements in the society either have criticized development agencies, INGOs. We feel unjusted, to a point where there was quite a definite sentiment of hostility towards organizations, many of them, the vast majority of them sincerly and in all good faith, are attempting to cooperate with Sri Lankan partners and in Government p
It is not a propaganda exercise, but an explanatory exercise, of this is what we’re doing, and there is nothing hidden in what we’re doing. there is no political agenda, say when you have NGOs working with handicapped children, say the development in schools in Vakarai et cetera. these are not well known, and if they are not well known then it’s our fault. And of course lack of knowledge gives rise to all sorts of accusations which we feel are unfounded. So it’s really an attempt to publicise what is being done, not only by us, but many other NGOs.
Let me go back to GSP+ issue and the political responsibility of the Sri Lankan Government. Do you think the 50,000 people whose employment hangs in the balance depending on whether the concession is granted or not, you think that number of people would be powerful enough to change the Government’s policy in a way, that the Government adheres to its responsibilities in terms of International Humanitarian Law?
Firstly, the figure itself is disputed as you might be well aware. There are influential and very respected institutions who consider that there would be no effect at all if GSP+ is suspended. I don’t want to indulge in speculation; it’s not in my place to question those institutions. Others have a different view.
Even the Government in it’s response said that there would be quite a bit of impact.
I think putting it that way is a bit narrow. My sentiment is that the PResident himself and his Government wish to address issues of concern within the bilateral relationship. It’s not a question of simply a threat, because it is not a threat. We have been very clear from the start where we want to go, and want to do it in cooperation of the Sri Lankan Government. Ideally, we might not get a suspension at all, so the question of job losses might not even arise.
Last question, where do you think the concession end?
I think I would really prefer not to give an answer to that, because any answer I give will be speculative. It’s not evading your question, but I don’t have a crystal ball. As I said, the indications that I’ve had from the Government is that it is prepared to work with us. And I hope that we would come to a situation where we can give a very positive recommendation regarding GSP+. Beyond that, we can work on further developing trade relations. That would be my objective, as the representative of the EC in Sri Lanka, is at the end of my term, we would go beyond GSP+ as trade relations develops. As I’ve noted in many places, the GSP+ is in any case temporary. What we want to establish is a long term trade relationship and that is wider than one instrument. That also means the diversification of our trade relationship, to more than one or two sectors, to development of business relationships between EU and Sri Lanka. Particular in the area in area of investment and areas of Small and Medium sized Enterprise. Just to point out that we have a number of programmes in specifically targeted to get small and medium sized enterprises together to develop trade relations where it was not there before.
So we want to get to this broader situation of trade relations, and not dependent on one instrument which is not only trade, but also investment.
යුරෝපයට ඇගළුම් අපනයන වැඩිවුනේ ජී.එස්.පී. සහනය නිසා – ලෝක බැංකුව
GSP Plus helped export growth – World Bank
යුරෝපා සංගමය වෙත අපනයනය කරන අපනයනය කරන ඇගළුම් ප්රමාණය ඉහළ යාමට හේතුව වී ඇත්තේ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය වන බව ලෝක බැංකුව පවසයි.
2008 වසරේදී ලංකාව විසින් වැඩිම ඇගළුම් ප්රමාණයක් අපනයන කර ඇත්තේ යුරෝපා සංගමයට වන අතර මේ තත්වයට පත්වීමට ලංකාවට හැකියාව ලැබුනේ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය වන නිසාවෙන් බව සැප්තැම්බර් මාසයේ ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනය පිළිබදව වාර්තාව ඉදිරිපත් කරමින් ලෝක බැංකුව පැවසුවේය.
2008 වසර වන තෙක් ලංකාව වැඩිම ඇගළුම් ප්රමාණයක් අපනයනය කළේ ඇමරිකාවටය. එහෙත් යුරෝපා සංගමය විසින් ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ලබාදීමත් සමගින් ඇමරිකාවට අපනයනය කරන ලද ඇගළුම් ප්රමාණය ඉක්මවායන ඇගළුම් ප්රමාණයක් යුරෝපා සංගමය වෙත අපනයනය කිරීමට ලංකාවට හැකියාව ලැබුනේයැයි ලෝක බැංකු වාර්තාව සදහන් කරයි.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ලැබීමත් සමගින් අපනයන යුරෝපය වෙත යවන අපනයන වල වර්ධනයක් සිදුව ඇතැයි ඒකාබද්ධ ඇගළුම් සංගම් සම්මේලනයේ විශේෂ උපදේශක කේ.ජේ. වීරසිංහ පැවසුවේය.
මේ වන විට ලංකාව ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 3.6 ක් වටිනා ඇගළුම් ප්රමාණයක් අපනයන කරන අතර මෙයින් ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.6 ක ප්රමාණයක් අපනයනය කරන්නේ යුරෝපා සංගමය වෙතය.
‘‘ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය සමගින් ලංකාව විසින් යුරෝපය වෙත අපනයනය කරන ඇගළුම් ප්රමාණය වැඩිවී තිබෙන බව පැහැදිළියි.’’ වීරසිංහ සදහන් කළේය.
යුරෝපා සංගමය විසින් ලබාදී තිබූ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ඇගළුම් කර්මාන්තයට පමණක් නොව ධීවර නිශ්පාදන අපනයනය වැනි ක්ෂේත්ර කෙරෙහි බලපා තිබුණ බවද හෙතෙම කීවේය.
ලෝක ආර්ථික අර්බුදය භාණ්ඩ අපනයන පහළ වැටුනද ලෝක ආර්ථික අර්බුදය ආරම්භ වූ කාලසීමාවේදී ලංකාවේ ඇගළුම් අපනයන වර්ධනය කරගැනීමට ලංකාව සමත්ව තිබූ බවද ලෝක බැංකුව පැවසුවේය.
‘‘ලෝක ආර්ථික අර්බුදය ආරම්භ වූ මුල් කාර්තු දෙකේදී ලංකාවට ඇගළුම් අපනයන වර්ධනය කරගෙන තිබෙනවා.’’ ලෝක බැංකුව කිවේය.
2008 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී අපනයන කරුවන්ට ලබාදුන් නොයෙකුත් උත්තේජන හා අළෙවිකරණ වැඩසටහන් නිසා එම කාලසීමාව තුළ ලංකාවේ ඇගළුම් අපනයන වර්ධනය වී තිබුනේය. නමුත් මෙහි බලපෑම 2009 වසරේ මුල් කාර්තුවේදී බලපා තිබුනේය. එම කාර්තුව තුළදී ලංකාවේ ඇගළුම් අපනයන සියයට නමයි දශම දෙකකින් පහළ බැස තිබුනේය.
‘‘නමුත් ඇගළුම් ක්ෂේත්රයේ මූලාශ්රවලට අනුව මේ වසරේ දෙවැනි කාර්තුවේ තත්වය යහපත් අතට පත්ව තිබෙනවා.’’ ලෝක බැංකුව පැවසුවේය.
යුරෝපා සංගමය විසින් ලබාදී තිබෙන ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නැවත වරක් දීර්ඝ කරන්නේද යන්න පිළිබදව මෙතෙක් ස්ථිර තීරණයක් ගෙන නොමැති අතර දෙසැම්බර් මාසයේදී නිල වශයෙන් මෙම සහනය දීර්ඝ කිරීමට කටයුතු කරන්නේද යන්න යුරෝපා සංගමය විසින් ප්රකාශයට පත්කරනු ඇතැයිද ලෝක බැංකුව සදහන් කරයි. කර්මාන්තවල තත්වය මෙන්ම සමස්ත දේශපාලනික හා වෙනත් කාරණා පිළිබදව අවධානය යොමුකිරීමෙන් පසුව මේ තීරණය ගැනීමට නියමිතය.
‘‘ලෝක ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ හා ජී.එස්.පී. සහනය නොලැබෙන තත්වයක් හමුවේ ආයෝජකයින්ට ස්ථාවරව සිටීම ගැටලූකාරී විය හැකියි.’’ ලෝක බැංකුව කීවේය.
The World Bank states that the country’s apparel exports to the EU had increased due to the GSP Plus facility. The Bank’s report on the country’s Economic Development states that Sri Lanka has exported most of its apparels to the EU in 2008. Of the US$ 3.6 billion apparel exports, US$ 1.6 billion worth apparels are exported to the EU. The Bank further sates that investors would be placed in a difficult situation if the country was to lose the GSP Plus facility in the face of global recession.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් අහිමිවීම ගැටලූවක් නොවේ – මහ බැංකුව
GSP Plus loss can be weathered – Central Bank
ලංකාවෙන් යුරෝපා සංගමයට අපනයනය කරන භාණ්ඩ සදහා ලබාදෙන ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ඉවත් කළත් ලංකාවේ අපනයන සදහා විශාල බලපෑමක් සිදු නොවන්නේයැයි මහ බැංකුව ප්රකාශ කරයි.
පසුගිය වසරේදී ලංකාව විසින් යූරෝ බිලියන 1.2 ක් වටිනා භාණ්ඩ යුරෝපා සංගමය වෙත අපනයනය කර තිබූ අතර මේ අනුව යූරෝ මිලියන 78ක සහනයක් ලංකාවට හිමිවූයේයැයි ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නැවත දීර්ඝ කරන්නේද යන්න පිළිබදව පැවැත්වූ පරීක්ෂණ වාර්තාව ඉදිරිපත් කරමින් යුරෝපා සංගමය කීවේය.
‘‘ජී.එස්.පී. සහනය යටතේ ලැබුණු යුරෝ මිලියන 78 ක ප්රමාණය අපනයන වලින් සියයට එකයි දශම හතරක ප්රමාණයකුයි අත්කරගෙන තිබෙන්නේ.’’ මහ බැංකුව කීවේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ලංකාවට නැවත වරක් නොලැබී ගියත් එයින් වැඩිවන්නේ අපනයන බදුවලින් සියයට හයත් හතත් අතර ප්රමාණයක් වන බැවින් එයින් ලංකාවට විශාල බලපෑමක් එල්ල නොවන බව මහ බැංකුව පෙන්වා දෙයි.
‘‘ලංකාවට ලබාදී ඇති ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය දීර්ඝ කරන්නේද යන්න පිළිබදව තීරණයක් ගැනීමට සිදුව තිබෙනවා.’’ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය දීර්ඝ කරන්නේද යන්න පිළිබදව වන වාර්තාව ඉදිරිපත් කරමින් යුරෝපා සංගමයේ ආර්ථික කටයුතු පිළිබද ප්රකාශක ලූට්ස් ගූල්නගර් කීවේය.
එහෙත් ලෝක ආර්ථික අර්බුදයක් පවතින අවස්ථාවක ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය අහිමි වීමෙන් ලංකාවට බලපෑමක් ඇතිවිය හැකියැයි කොළඹ විශ්ව විද්යාලයේ ආර්ථික විද්යා අංශයේ ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය සිරිමල් අබේරත්න පැවසුවේය. ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය යටතේ ලංකාව යුරෝපා සංගමයට අපනයන කරන ලද භාණ්ඩ අතර ඇගළුම් ඉහළ ප්රමාණයක් වූ අතර මෙම සහනය නොලැබී ගියහොත් ඇගළුම් කර්මාන්තයට බලපෑම් එල්ලවිය හැකියැයි හෙතෙම කීවේය.
‘‘මේ අවස්ථාවේ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නැති කිරීම ගැටලූවක්.’’ අබේරත්න කීවේය.
‘‘තරගකාරීත්වයක් ඇති විශාල පරිමානයේ කර්මාන්තවලට ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නොලැබීමෙන් විශාල ගැටලූ ඇතිවන්නේ නැහැ. එහෙත් කාර්යක්ෂමතාවයෙන් අඩු, තරගකාරීත්වයෙන් අඩු, අකාර්යක්ෂම කර්මාන්තවල ලාභ ප්රමාණය අඩු වීමට මෙය හේතු විය හැකියි.’’ ආචාර්ය අබේරත්න පැවසුවේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය යටතේ යුරෝපා සංගමයට අපනයනය කරන භාණ්ඩ අතරින් වැඩියෙන්ම පවතින්නේ ඇගළුම්ය. මෙම සහනය නොලැබීමත් සමගින් වැඩිම බලපෑමක් එල්ල වන්නේ ඇගළුම් කර්මාන්තයට වන බව ආචාර්ය අබේරත්න කීය.
මේ අවස්ථාවේදී ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නොලැබී ගියහොත් රැකියා අහිමිවීමේ අවදානමක් පවතින බව හෙතෙම පෙන්වා දුන්නේය. මේ වන විට ඇගළුම් කර්මාන්ත ශාලා වැසීගෙන යන තත්වයක් පවතින බැවින් මෙම සහනය නොලැබී යාමත් සමගින් රැකියා පිළිබදව වන ගැටලුව තවත් බරපතල විය හැකි යැයි ආචාර්ය අබේරත්න පවසයි.
මේ වන විට රුපියල ජාත්යන්තර මුදල් සමග තරගකාරී තත්වයක පවතින බැවින් ජී.එස්.පී. පලස් සහනය අහිමිවූවත් ලංකාවට වන බලපෑම අඩුවිය හැකියැයි මහ බැංකුව පෙන්වාදෙයි. රුපියල තවදුරටත් අවප්රමාණ වුවහොත් ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නොලැබීමෙන් වන බලපෑම තවත් අඩු විය හැකියැයි මහ බැංකුව පවසයි.
‘‘මේ වන විට රුපියල ස්ථාවර තත්වයක පවතින්නේ. රුපියල අවප්රමාණ වීමෙන් ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නොලැබීමෙන් වන බලපෑම අඩුවන රුපියල අවප්රමාණ වීම වෙනත් ආර්ථික කාරණා සම්බන්ධයෙන් යහපත් ආකාරයෙන් බලපාන්නේ නැහැ. රුපියල අවප්රමාණ වුවහොත් තෙල් වැනි අත්යවශ්ය ආනයන භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාමට හැකියි.’’ ආචාර්ය අබේරත්න කීවේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය තවදුරටත් ලංකාවට හිමිවිය යුතුයැයි ආචාර්ය අබේරත්න පවසයි. තවත් වරක් මෙම සහනය දිර්ඝ කර එම සහනය අවසන්වන කාල සීමාවක් පිළිබදව පූර්ව දැනුම්දීමක් කළ යුතුව ඇතැයි හෙතෙම පැවසුවේය. එසේ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය අවසන්වන කාලසීමාවක් පිළිබදව කලින් දැනගැනීමට හැකියාව ලැබෙන්නේනම් ඒ සදහා කර්මාන්තවලට සූදානම් වීමේ හැකියාවක් පවතින්නේ යැයි ඔහු කීය.
‘‘සහනාධාර කියන්නේ තාවකාලික දෙයක්. ලංකාවේ ඒක පුද්ගල ආදායම වැඩි වන විට ලැබෙන සහනාධාර ක්රමයෙන් අඩු වෙනවා.’’ මේ වන විට ලංකාව දුප්පත් ගනයේම රටක් ලෙසින් නොසැලකෙන බැවින් ලැබෙන සහනාධාර එකින් එක අඩුවෙමින් පවතින බව පවස ආචාර්ය අබේරත්න සදහන් කළේය.
විදේශ රටවලට භාණ්ඩ අපනයනය කිරීමේදී ලබාදෙන ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය වැනි තීරු බදු සහනවලින් ලංකාව නිසි ප්රයෝජන නොගන්නා බවද ආචාර්ය අබේරත්න පැවසුවේය. තීරුබදු රහිතව භාණ්ඩ තුන්දහසක් අපනයනය කිරීමට ඇමරිකාව අවස්ථාව ලබාදී ඇතත් මේ වන විට ලංකාව අපනය කරන්නේ එයින් භාණ්ඩ තුන්සියකට ආසන්න සංඛ්යාවක් වන බව ඔහු කීය.
‘‘විදේශ රටවල් අපට ලබාදෙන සහනාධාර නිසි පරිදි යොදාගත යුතුයි.’’ ආචාර්ය අබේරත්න පැවසුවේය.
The Central Bank of Sri Lanka says the country would not be badly affected if the EU decides to withdraw the GSP+ facility from Sri Lanka. The Bank states that the 78 million Euro concessions received by the country’s export sector through the GSP+ facility amounted only to 1.4% of Sri Lanka’s total exports. The EU is yet to make a final decision on extending the GSP+ facility to Sri Lanka. However, Senior Lecturer, Economics Division of the Colombo University, Prof. Sirimal Abeyratne says that losing the GSP+ facility during a global recession would be problematic to Sri Lanka.
2008 වසරේදී ජී.එස්.පී. ප්ලස් වාසිය යූරෝ මිලියන 78
2008 GSP + benifit worth 78 million Euros – EU
යුරෝපා සංගමයේ රටවල්වලට යවන අපනයන සදහා ලබාදී තිබූ ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය නිසා ලංකාවෙන් අපනයනය කරන ලද භාණ්ඩ සදහා 2008 වසරේදී යූරෝ මිලියන 78 ක සහනයක් හිමිව තිබුනේයැයි යුරෝපා සංගමය පවසයි.
ජී.එස්.පී. සහනය යටතේ ලංකාව විසින් 2008 වසරේදී යූරෝ බිලියන 1.4 ක භාණ්ඩ තොගයක් යුරෝපා සංගමය වෙත අපනයනය කර තිබූ අතර ජී.එස්.පී. සහනය නොතිබුනේනම් යූරෝ මිලියන 78 ක මුදල ලංකාවට ගෙවීමට සිදුවනු ඇතැයි යුරෝපා සංගමය සදහන් කළේය.
2005 වසරේ සිට ලංකාවෙන් අපනයනය කරන භාණ්ඩ සදහා බදු සහනයක් වශයෙන් ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ලංකාවට ලබාදුන්නේය. එම සහනය දීර්ඝ කිරීම පිළිබදව ෂලකා බැලීම සදහා යුරෝපා සංගමය කටයුතු කළ අතර මේ පිළිබදව වන වාර්තාවක් යුරෝපා සංගමය විසින් ඔක්තෝම්බර් 10 වැනි සදුදා ඉදිරිපත් කළේය.
ලංකාවට ලබාදෙන ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය දීර්ඝ කිරීමට තමන් බලාපොරොත්තුවන සුදුසුකම් මෙතෙක් ලංකාව විසින් සපුරා නැතැයිද මෙම වාර්තාව ඉදිරිපත් කරමින් යුරෝපා සංගමයේ ආර්ථික කටයුතු පිළිබද ප්රකාශක ලූට්ස් ගූල්නර් පැවසුවේය.
‘‘ලංකාවට ලබාදී ඇති ජී.එස්.පී. සහනය තාවකාලිකව නැවැත්වීමට සිදුවේදැයි යන්න පිළිබදව යුරෝපා සංගමය අවධානය යොමුකරමින් සිටිනවා.’’ යුරෝපා සංගමයේ ආර්ථික කටයුතු පිළිබද ප්රකාශකයා පැවසුවේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් බදු සහනය නැවත දීර්ඝ කිරීම සදහා ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්වය පිළිබදව යුරෝපා සංගමය අවධානය යොමුකර තිබුනේය.
‘‘යුරෝපා සංගමය විසින් ලබාදෙන වෙළද ප්රතිලාබ වලට අමතරව ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ලබාගැනීමත් සමග ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් තත්වය ආරක්ෂා කරගැනීම සදහා ලංකාව බැදී සිටිනවා.’’ යුරෝපා සංගමයේ වෙළද කටයුතු පිලිබද ප්රකාශකයා කීවේය.
මේ වන විට ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්වය දඩ මීමා බවට පත්කරගෙන ඇතැයි පේරාදෙනිය විශ්ව විද්යාලයේ ආර්ථික විද්යා අංශයේ ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය ආචාර්ය මාලක රණතිලක පැවසුවේය. සහනාධාර ලබාදීමේදී මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කළ යුතුයි කියා හෝ වෙනත් කිසියම් කොන්දේසියන් පනවන්නේ නැතැයි ආචාර්ය රණතිලක කීවේය.
‘‘මෙතැන කිසිම ආර්ථික කතාවක් නැහැ. දේශපාලනික කතාවක් තිබෙන්නේ.’’ දේශපාලනික වශයෙන් බලපෑම් ඇතිකිරීමට ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය යොදාගෙන ඇතැයි පවසන ආචාර්ය රණතිලක පැවසුවේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය සුනාමියෙන් පසුව ලංකාවට ලබාදුන් තාවකාලික සහනාධාරයක් වන බවත් දිගින් දිගටම සදනාධාර බලාපොරොත්තු විය නොහැකි බවත් ආචාර්යවරයා පැවසුවේය.
‘‘ජීවිත කාලයේම සහනාධාර මත යැපීමට හැකියාවක් නැහැ. රටක් ආර්ථික වශයෙන් සංවර්ධනය වන විට වෙනත් රටවල් විසින් ලබාදී ඇති සහනාධාර ඉවත් කරනවා. රටක් ආර්ථීක වශයෙන් සංවර්ධනය වන විට සහනාධාර වලින් ඉවත් විය යුතුයි. ’’ රණතිලක කීවේය.
‘‘සහනාධාර ලබාගෙන සහනාධාර මත යැපිය යුතුය යන මානසිකත්වය ඇතිවූ පසුව අපි(ලංකාව) එම මානසිකත්වයේ තබාගෙන නොයෙකුත් කොන්දේසි ඉදිරිපත් කරනවා.’’ හෙතෙම සදහන් කළේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනාධාරය යනු ඒක පාර්ශවික ගෙවීමක් වන බැවින් එම සහනාධාරය ලබාදෙන රටේ අවශ්යතාවයන් අනුව සහනාධාරය ලබාදෙන්නේද යන්න තීරණය වන බව ඔහු කීවේය.
‘‘සියලුම දේවල් කැපකරලා ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනාධාරය ලබාගත යුතුයැයි කියලා කියන්න බැහැ.’’ ආචාර්ය රණතිලක කීවේය.
මෙම සහනාධාරය නොමැති කාල වකවානුවේ පවා ලංකාව කිසිදු ගැටලූවකින් තොරව යුරෝපා සංගමයට අපනයන සිදුකළේයැයි ඔහු පෙන්වා දෙයි.
සහනාධාර මත යැපීම වෙනුවට ස්වාධීන රටක් ලෙස ආර්ථික ශක්තියක් ඇතිකරගැනීම වැදගත්යැයි ආචාර්ය රණතිලක පෙන්වාදෙයි. මේ සදහා සහනාධාර බලාපොරොත්තු නොවී වෙනත් කර්මාන්ත සමග තරග කිරීමේ හැකියාව ලංකාවේ කර්මාන්ත ලබාගත යුතුව ඇතැයිද තරගකාරී නිශ්පාදන රටාවකට අවතීර්ණ විය යුතු බවද හෙතෙම පෙන්වාදෙයි.
‘‘මේ සදහා කර්මාන්තවල පිරිවැය අවම කරගත යුතුයි.’’ ආචාර්ය රණතිලක පැවසුවේය.
ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනාධාරය ලබාදීම තාවකාලිකව අත්හිටුවන්නේද යන්න පිළිබදව තීරණය කිරීමට සිය සංගමයේ සාමාජිකයින් සමග සාකච්ඡුා කරමින් සිටින බවද යුරෝපා සංගමය පවසයි. ඊට අදාල කොන්දේසි පිළිබදව ලංකාව සමග සාකච්ඡා කිරීමටද යුරෝපා සංගමය බලාපොරොත්තුවෙන් සිටී.
‘‘මෙම වාර්තාව මගින් හදුනාගෙන ඇති ලංකාවේ ඇති මානව හිමිකම් ගැටලු පිළිබදව හා ඒවාට විසදුම් ලබාදීම පිළිබදව ලංකාව සමග දිගින් දිගටම සාකච්ඡා කරමින් සිටිනවා.’’ යුරෝපා සංගමයේ වෙළද කටයුතු පිළිබද ප්රකාශකයා කීවේය.
මෙම වාර්තාව පිළිබදව ශ්රී ලංකා රජයේ ප්රතිචාරයන්ද යුරෝපා සංගමය බලාපොරොත්තු වෙයි. මේ පිළිබදව වන වාර්තාවන් නොවැම්බර් මස 6 වැනිදාට පෙර ලබාදෙන ලෙස යුරෝපා සංගමය තමන්ට දැනුම් දී ඇතැයි නිවේදනයක් නිකුත්කරමින් විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය පැවසුවේය.
‘‘යුරෝපා සංගමය විසින් ඉදිරිපත් කර තිබෙන වාර්තාව හොදින් අධ්යයනය කරනවා.’’ විදේශ කටයුතු අමාත්යාංශය කීවේය.
2004 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේදී ලංකාවට පැමිණි සුනාමියෙන් පසුව යුරෝපා සංගමය වෙත අපනයනය කරන භාණ්ඩ සදහා බදු සහනයක් වශයෙන් ජී.එස්.පී. ප්ලස් සහනය ලංකාවට ලබාදුන්නේය. එම සහනය දීර්ඝ කිරීම සදහා ලංකාවේ මානව හිමිකම් තත්වය පිළිබදව යුරෝපා සංගමය සිය අවධානය යොමු කරමින් ඒ පිළිබදව වන විමර්ශණයක් පසුගිය වසවරේ ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී ආරම්භ කළේය.
The GSP+ trade concession offered to Sri Lanka by the EU had given the country a benefit of 78 million Euros in 2008. The European Commission says that while Sri Lanka had exported goods amounting to 1.4 billion Euros to the EU, the country would have had to spend an additional 78 million Euros had the GSP+ facility was not available. Spokesperson of Economic Affairs at the European Commission says the EU is still inquiring whether the facility could be extended to Sri Lanka for a further period given that the country has not complied with the stipulated regulations, especially on human rights. The GSP+ facility was extended to the country as a temporary concession by the EU after the 2004 tsunami. The EU is currently inquiring if Sri Lanka has met with the required human rights requirements to extend the facility for a further period.
ශ්රී ලංකාවේ වන ජීවී ජාවාරම
Sea Horses smuggled out of Sri Lanka
ශ්රී ලංකාවේ වන ජීවී ජාවාරම් කරුවන් විසින් මුහුදු අශ්වයන්ද පිට රටවල් වෙත අපනයනය කිරීමේ ජාවාරමක් පවත්වාගෙන යන බව ශ්රී ලංකා තරුණ සත්වවේදීන්ගේ සංගමය පවසයි. ශී්ර ලංකාවේ නීතියෙන් ආරකෂා කළ මාළුවකු නොවුනද මුහුදු අශ්වයන් ලංකාවට ආවේණික සත්ව විශේෂයක් ලෙස හදුන්වන අතර මේ නිසාවෙන් මුහුදු අශ්ව විශේෂයන් වන ඇට තෙලියා නැතහොත් නැට්ටා යන මාළු වර්ගයද විනාශයට පත්වෙමින් සිටී. ඖෂධ සදහා මෙම මුහුදු අශ්වයා යොදා ගන්නේ කුඩු වර්ගයක් සෑදීම සදහාය . මෙ නිසාවෙන් ඇට තෙලියා නැමැති මුහුදු අශ්ව වර්ගය ඒ සදහා යොදා ගන්නා බව සත්වවේදීන්ගේ සංගමය පැවසීය .
මෙසේ අපනයන කරන මුහුදු අශ්වයන් අපනයනයෙදී තහනම් සත්ව වර්ගයක් ලෙස නම්කර නොමැති නිසාවෙන් විසිතුරු මත්ස්ය වගාව සදහා අපනයවය කරන මුවාවෙන් මෙම ජාවාරම පවත්වාගෙන යන බව පාරිසරික නීතීඥ ජගත් ගුණවර්ධන පැවසීය.
එමෙන්ම භාවිතයට නුසුදුසු දැල් ආම්පන්න තහනම් කළද මේ වන විටත් ධීවරයින් මෙම ආම්පන්න භාවිතකරන හෙයින් මත්ස්ය සම්පත විනාශයට පත්වෙමින් පවතින බව හෙතෙම පැවසීය.මෙම තහනම පනවා දහතුන් අවුරුද්දක් ඉක්ම ගියද මෙය තවමත් නිසි ආකාරව කි්රයාත්මක නොවන බව ද නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.
“මෙම ජාවාරම දිගිනි දිගටම සිදුවුව හොත් ජෛව විවිධත්වය විශාල තර්ජනයක් ඇති වෙනවා . හොංකොං සිංගප්පූරු වැනි රටවල් සදහා අපනයනය කරන මෙම මුහුදු අශ්වයන් ඒ රටවල අලෙවි වන්නේ ශ්රී ලංකා මුදලින් ලක්ෂ තුනත් හතරත් අතර මිලකට. නමුත් ශ්රී ලංකාවෙන් ම්ලදී ගැනීම් සිදු කරන්නේ මුහුදු අශ්වයා වේලා ඇත්නම් එක් මත්සයකු රුපියලත් එකයි පනහත් අතර මුදලකටය. එසේ නොමැති නම් විසිතුරු මත්ස්ය වෙළදාම සදහා අපනයනය කරන්නේ නම් එක් මුහුදු අශ්ව මත්ස්යකු රුපියල් පහත් දහයත් අතර මිලකට.” නීතිඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.
ලෝකයේ මුහදු අශ්වයින් වද වී යෑමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර සමස්ථ ලෝකයම මුහුදු අශ්වයින් ආරක්ෂා කිරීමේ උත්සහයක නිරත වී සිටී.අන්තර ජාතික ප්රඥප්තියේන් සීමා සහිත අපනයනයට ඉඩ ලබා දුන්නද නීතිමය වශයෙන් ඉඩක් නොමැති බව නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.
ධීවර හා ජලජ සම්පත් අමාත්යාංශයට මෙම නීති විරෝධී අපනයනය නරතර කිරීමට හැකියාව තිබුණද අමාත්යාංශය දුර්වල තත්වයක සිටින බවයි නීතීඥ ගුණවර්ධන පෙන්වා දෙන්නේ.
එමෙන්ම ශ්රී ලංකාවේ නීතිය කී්රයාත්මක කිරීමේදී පවතින දුර්වලතා නිසාවෙන් ඉන්දියාවෙන් ලංකාවට මුහුදු අශ්වයින් ආනයනය කර නැවත පිට රට යැවීමේ ජාවාරමන්ද පවත්වා ගෙන යන බව හෙතෙම පැවසීය.
මෙරට ජීව අජීව ස්වභාවික සම්පත් විනාශ කරමින් අනුන්ගේ ජීවිත සැපවත් කරන්නට උත්සහ කරන මිනිසුන් හට මුදල නොව තම අනාගත පරපුර පිළිබද සිතා බලන්නට කාලය එළබ ඇති බව ද නීතීඥ ගුණවර්ධන පැවසීය.
The Young Zoologists Association says that a variety of sea horses known as Eta Theliya, a species found only in Sri Lanka, are being smuggled to foreign countries to manufacture pharmaceuticals. According to environment lawyer Jagath Gunawardena, these sea horses are smuggled under the guise of ornamental fish as there are no laws preventing their importation. These sea horses purchased at a price of Rs. 1.50 each from local fishermen are sold at Rs. 3 – 4 lakhs in countries like Hong Kong and Singapore. At a time when sea horses are facing a threat of extinction, action needed to be taken to protect these species. The onus is now on the Fisheries and Aquatic Resources Ministry to prevent the smuggling of sea horses and ensure their safety.
ඉදිරි මාස හතරේදී සංචාරකයන් තුන් ලක්ෂයක් ගෙන්වා ගැනීමේ වෑයමක්
Government plans to attract 300,000 tourists within the next four months
ඉදිරි මාස හතර තුළදී විදේශ සංචාරකයින් ලක්ෂ තුනක් මෙරටට ගෙන්වා ගැනීමට සැලසුම් යොදා තිබෙන බව ශ්රී ලංකා සංචාරක පවර්ධන කාර්යාංශය පවසයි.ගත වූ වසරේ දී මෙරටට පැමිණ ඇත්තේ සංචාරකයින් ලක්ෂ තුනකට ආසන්න ප්රමාණයක් පමණි. නමුත් මේ වසරේ දී එම සංඛ්යාව දෙගුණයක් බවට පත් කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටින බව සංචාරක ප්රවර්ධන කාර්යාංශයේ වැඩබලන අලෙවි ප්රවර්ධන අධ්යක්ෂිකා මදුභානි පෙරේරා පැවසීය.
යුධ ගැටුම් අවසාන වීමත් සමග ශ්රී ලංකාවට පැමිණෙන සංචාරකයන්ගේ සංඛ්යාව පසුගිය වසරට වඩා වැඩිවෙන්නට පටන්ගෙන ඇති අතර පසුගිය ජුලි මාසය අවසන් වන විට සංචාරකයන්ගේ පැමිණීමේ සියයට අටක වර්ධනයක් දක්නට ඇතැයිද ඇය පැවසුවාය.
“අපි ප්රධාන වශයෙන් සංචාරකයින ගෙන්වා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වෙන්නේ රටවල් හයකින් අය වැයෙන් මූලික වශයෙන් මුදල් වෙන් කරන්නේ ජර්මනිය, එංගලන්තය, ප්රංශය, ඉන්දියාව හා මැදපෙරදිග රටවලින් සංචාරකයින් ගෙන්වා ගැනීමටයි.නමුත් මෙවර චීනය, ජපානය, නෙදර්ලන්තය, ඉතාලිය වගේ රටවලිනුත් සංචාරකයින් ගෙන්වා ගැනීමට බලාපොරොත්තු වෙනවා.” ඇය තවදුරටත් කීවාය.
විදේශ රටවලින් ශ්රී ලංකාවට සංචාරකයන් වැඩි වශයෙන් ගෙන්වා ගැනීම සදහා අවශ්ය වන සංචාරක වෙළද සල්පිල් මාධ්ය ප්රචාර හා විශේෂ උත්සවයන් මේ වන විට සංවිධානය කර තිබේ.
සංචාරක ප්රවර්ධන කාර්යාංශය මෙසේ පැවසුවද සාමාන්ය සංචාරක මග පෙන්වන්නන් හා කුඩා ව්යාපාරිකයන් පවසන්නේ තවමත් සංචාරකයින්ගේ පැමිණීම අඩු බවය.
“බෙන්තොට අලූත්ගම පැත්තේ සංචාරකයෝ ඉන්නවා කියලා කිව්වට හික්කඩුවේ නැහැ.සංචාරක කර්මාන්තය නගා සිටුවනවා කියලා කියනවා.ඒත් අපි දැන් මේක අත්හැරලා දාන්න ඉන්නෙ.හික්කඩුව තාම දියුණු නැහැ. සුනාමියට යට ගියා වගේමයි තවමත්.” හික්කඩුව ප්රදේශයේ අත්කම් භාණ්ඩ නිෂ්පාදනාගාරයක් පවත්වාගෙන යන කේ .ඩී ලීලා රත්න පැවසීය.
සංචාරක කර්මාන්තය පිළිබදව ශ්රී ලංකාවේ ප්රචාරය මද බවක් දක්නට ලැබෙන බවත් මේ නිසාවෙන් සංචාරක කර්මාන්තයේ පසු බෑමක් දක්නට ලැබෙන බවත් ලීලා රත්න පැවසීය.
“ඉන්දියානු, පාකිසිතාන් සංචාරකයෝ විතරයි මේ පැත්තෙනම් ඉන්නෙ.ඒ අයත් වැඩියෙන් නැහැ.වෙනදා දවසට තිසි හතලිස් දාහක් හොයන අපිට මේ දවස් වල රුපියල් පන්සීයක් හොයා ගන්න ගොඩක් මහන්සිවෙන්න ඕන.”හෙතෙම චෝදනා මුඛයෙන් කීවේය.
හික්කඩුව ප්රදේශයේ රෙදි වෙළදසැලක් පවත්වාගෙන යන කේ එම් . ජී නන්දසේන පවසන්නේද සංචාරකයින් පැමිණීමේ අඩුවක් පවතින බවයි.
“ජර්මන් ප්රංශ වගේ සංචාරකයෝ තමයි අපි බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ. අවංකවම කියන්නෙ මේ පැත්තෙ සංචාරකයෝ නැහැ.වෙනදා කොරල් ගාඩ්න් එකේවත් සංචාරකයෝ ඉන්නවා.මේ දවස් වල එහෙත් නැහැ.හික්කඩුව ටවුන් එකට ඇවිත් බැලූවොත් ඕන කෙනෙකුට තේරුම් ගන්න පුලුවන් වෙනදා වගේ සංචාරකයෝ මෙහෙ ඉන්නවද කියලා.”නන්දසේන පැවසීය.
නමුත් සංචාරක හෝටල් ක්ෂේත්රයේ නව පිබිදීමක් වර්තමාන කාලය තුළ දක්නට ලැබෙන බව සංස්කෘතික ති්රකෝණ හෝටල් සංගමයේ සභාපති සාලිය දයානන්ද පවසන්නේ.
“මේ කාලය යුරෝපයේ දරුවන්ගේ නිවාඩු කාලය නිසා සංචාරකයෝ එනවා වැඩියි.දැන් සංචාරකයින් අවිනිෂ්චිත තත්වයෙන් මිදිලා ලංකාවට එනවා.ඒ වගේම පිටරට පදිංචි වෙලා ඉන්න අයත් දැන් එනවා. ත්රිණාමලයේ නිලාවේලි පැත්තේ මේ දවස් වල හෝටලයක කාමරයක් ගන්න නැහැ.” දයානන්ද පැවසීය.
ජූලි මාසය අවසනය වන විට හෝටල් වල ආදායමද ඉහළ ගොස් ඇති බවද.දයානන්ද පැවසුවේය.
“එකට එකක් නැති වුණත් තිබූණ තත්තවයට වඩා දැන් ගොඩක් හොදයි.සංචාරක හෝටල් තවම මිළ ගණන් වැඩි කරලා නැහැ.තිබුණ මට්ටමයි තවමත්.ඒත් මාසෙකට සියයට තිහක වගේ ආදායම් වැඩිවීමක් තියෙනවා.”හෙතෙම පැවසීය.
එහෙත් දකුණේ සංචාරකයින්ගේ පැමිණීම ගැන සෑහීමකට පත්නොවන ලීලාරත්න පවසන්නේ මෙවැනි කථාවක්.
“අපේ ගමම ජීවත් වුණේ සංචාරක කර්මාන්තය නිසාවෙන් දැන් මිනිස්සුන්ට කන්නවත් නැහැ කියලා කියනවා.මේකට හේතුව තමයි රෙස්ට් හවුස් වල ගණන් එක ප්රමාණයකට නැති වීමත් ප්රමිතියකට නැතිවීමත්.ඒ වගේම වෙළෙන්දොත් කරදර කරනවා.මුහුදු වෙරළත් අපිරිසිදුයි.මේ ගැන මිනිස්සුන්ව දැනුවත් කිරීමක් නැහැ.පාරවල් වල කුණු ගොඩ ගැහිලා.ඒ මදිවට පාරේ ලයිට් නැහැ.ඒ වගේම පාරේ යන වාහන වල වේගයේ සීමාවක් නැහැ”.ලීලාරත්න පැවසීය.
“මම අවුරුදු විස්සක් වෙනවා මේ රස්සාව කරන්න පටන් අරන්.කිසිම ප්රමිතියක් නැහැ කිසිම දෙයක.සංචාරකයෝ වුණත් එන්නේ නගරයේ අලංකාරයක් තියෙනවා නම්. හික්කඩුව නගරයත් දැන් ලස්සන නැහැ.වෙරළත් අපිරිසිදුයි.සංචාරකයින් ගෙන්නවා ගන්න නම් මේ දේවල් මුලින්ම ගොඩනගලා ඉන්න ඕන.දැන් අපිට බයිසිකලේට තෙල් ගහගන්නවත් සල්ලි නැහැ”. නන්දසේන පැවසුවේ ලීලාරත්නගේ කථාව අනුමත කරමිනි.
සංචාරකයින්ගේ පැමිණීමේ වර්ධනයක් වීමට නම් යටිතල පහසුකම්ද දියුණූ වය යුතු බව මදුභානි පෙරේරා පිළිගනී.
“ප්රවර්ධන වැඩකටයුතු කරලා විතරක් මදි හෝටල් සහ මාර්ග හොදින් තියෙන්න ඕන.ඒ වගේම මේ රටේ මිනිස්සුන්ගේ දැනුවත්කමක් තියෙන්නත් ඕන.වෙළදාම් කරන මිනිස්සුන්ගෙන් සංචාරකයින්ට කරදරයි.නිතරම ළගට ගිහින් කරදර කරනවා.සමහර සංචාරකයින් ඒකට කැමති නැහැ. ” ඇය කීවාය.
මෙරටට පැමිණෙන සංචාරකයින් සියලු දෙනා නැවත පැමිණිමට කැමැත්තෙන් ආපසු යන බව පවසන පෙරේරා පවසන්නේ පුංචි රටක ගොඩක් දේ නැරඹීමට හැකියාව ඇති බැවින් මාර්ග පද්ධතිය ඉතා ඉක්මනින් දියුණූ විය යුතු බවය.
මාසයකට වඩා සංචාරකයින්ට ලංකාවේ ඉන්න දෙන්නේ නැහැ. ඊට අමතරව ඉන්නවා නම් විශේෂ අවසර පත් ලබා ගැනීමක් සිදු කරන්න වෙනවා.ඒ පිළිබදව සොයා බලන්න බළධාරීන් ඉන්නවා. පෙරේරා පැවසීය.
The Sri Lanka Tourism Development Bureau says that measures have been taken to attract 300,000 tourists to Sri Lanka in the next four months. The bureau says that apart from the traditional markets – Germany, England, France, India and Middle Eastern countries – it is looking at promoting Sri Lankan tourism in China, Japan, the Netherlands and Italy. However, tour guides and small time businessmen, especially in the Southern coastal belt, say that tourist arrivals to the country are yet to pick up. They feel the country’s is not being well promoted in foreign countries. Meanwhile, the Cultural Triangle Hotels Association notes there has been an increase in tourist arrivals due to the improved security situation.
තෙල් පිරවුම්හලේදී හමුවූ කාන්තාව
Women at the petrol shed – ‘‘සාමාන්ය පෙළ කරල ගෙදර ඉන්න අතරෙදි තමයි මම මේ රස්සාවට කොළඹ ආවෙ. අවුරුදු 17 දි විතර. දැන් අවුරුදු දෙකක් තිස්සෙ මේ ෂෙඩ් එකේ තමයි වැඩ කරන්නෙ’’
මහරගම නාවින්නෙ පෙට්රො ගෑස් ප්රයිවට් ලිමිටඩ් හි ඉන්ධන පිරවුම් හලේ සේවය කරන ඩබ්. ඒ. ආශා නිලක්ෂි පවසයි.
‘‘කලින් අපේ අයියත් මෙතන වැඩ කළා. එයා කසාද බැන්දට පස්සෙ ගමේ නතරවෙලා වෙන රස්සාවක් සොයාගත්තා. නංගිත් කසාද බැන්දා. අයිය කසාද බැඳල වෙන් වුණාට පස්සෙ ටිකක් ගෙදර අග හිඟ වුණා. අම්මටයි තාත්තටයිත් ස්ථිර රස්සාවල් නෑ.
ඉතිං මමත් රස්සාවක් හොයන්න මහන්සි වුණා. අපේ ගම් පළාත්වල රස්සාවල් හොයන එක හරිම අමාරුයි. කව්රු කව්රුත් රස්සාවල් හොයාගන්නෙ කොළඹින් තමයි.
කොච්චර හෙව්වත් රස්සාවක් හොයාගන්න බැරිවුණා. ඊට පස්සෙ අයියා වැඩකරපු තැනට එන්න හිත හදාගත්තා. ලේසි පහසු රස්සාවල් හොය හොයා කාලෙ නාස්ති නොකර ලැබුණු රස්සාව හොඳින් කරනව කියල හිතට ගත්තා’’ යැයි ආශා පවසන්නීය. අ.පො.ස. සාමාන්ය පෙළ දක්වා කතරගම ජනාධිපති විද්යාලයේ අධ්යාපනය ලද ඇය නාවින්න පිරවුම් හලේ රැකියාවට පැමිණ ඇත්තේ එලෙසය.
සාමාන්යයෙන් අපේ රටේ තරුණියන් මෙවැනි වෘත්තීන්වල නිරත වනවා දැකීම ඉතාම දුර්ලභය. සැබැවින්ම තරුණියක මෙවැනි රැකියාවක් තෝරා ගැනීමම අභියෝගයකි. ඇය ඒ පිළිබඳව දරන්නේ මෙවැනි අදහසකි.
‘‘ඇත්තටම ඒක අමාරුවෙන් හුඟක් හිතල මතල ගත්තු තීරණයක්. ඕනම අභියෝගයකට හොඳින් මුහුණ දෙනව කියල දැඩි අධිෂ්ඨානයකින් කොළඹ ආවෙ. නාගරික පරිසරය නම් මට හොඳට හුරුයි. මම හැදුනෙ වැඩුනෙ කතරගම ටවුමෙ නිසා. ඒත් පිරිමි කරන විදියෙ රස්සාවක් කරන්නයි යන්නෙ කියල හිතුවම හිතේ පොඩි තිගැස්මක් ඇතිවුණා. ඒත් කලිසමයි, ටී ෂර්ට් එකයි ඇඳල තෙල් පොම්පෙ අතට ගත්තම අමුතු ගැම්මක් ආවා. දැන්නම් ඒක ගාණක් නෑ’’
රැකියාව මත පුද්ගලයන් උස් පහත් කර සැලකීමේ හා පහත් යැයි සම්මත රැකියා කරන්නන්ට ගෞරව නොකර සිටීමේ වැරදි සම්ප්රදායක් පවතින අපේ සමාජයේ කාන්තාවක ලෙස මෙවැනි රැකියාවක නිරත වීම තුළින් ඈ ලද සමාජ අත්දැකීම පිළිබඳව ඇය විස්තර කරන්නේ මෙසේය.
නිතර මෙතනට යන එන වාහනවල අය නම් හිතවත්. සමහර වෙලාවට නුහුරු නුපුරුදු අය ආවම අමුතු විදියට බලනවා. විහිළු තහළු කරනවා. ගැහැණු ළමයෙක් ලස්සනට ගවුමක් ඇඳලා කොන්ඩෙ ගොතලා ඉන්නව දකින්නයි හුඟක් අය කැමති. ඒත් අපේ ආර්ථික ප්රශ්නත් එක්ක මල් වගේ ඉන්න අපිට බෑ. අපි ගැහැනුද පිරිමිද කියල වෙනසක් නැතිව ජීවිතේ ප්රශ්න වලට මුහුණ දිය යුතුයි. මම පොඩ්ඩක්වත් කැමති නෑ කවුරු හරි මේ රස්සාව ගැහැනු ළමයෙකුට සුදුසු නෑ කියල කියනවට. ඒ වගේම මේ රස්සාව පහත් කරල සලකනවට. මම මගේ අම්ම තාත්තටත් කීයක් හරි යවාගෙන ජීවත් වෙන්නේ මේ රස්සාව නිසා. මම මේ රස්සාවට හුඟක් ගරු කරනවා.’’
කෙසේ වෙතත් විවාහයෙන් පසුව දිගටම මේ රැකියාවේ නිරත වීමේ බලාපොරොත්තුවක් ඇයට නැත. ‘‘කසාද බැන්දට පස්සෙ නම් මේ රස්සාව කරන්න අමාරුයි. මෙතන අනිවාර්ය වැඩ පැය 8 යි. අමතර ඕ.ටී. පැය 4 යි. පැය 12ක් දවසට වැඩ කරල රුපියල් 14,000/- විතර වැටුපක් ලබන්න පුළුවනි. ඒත් කසාද බැඳපු ගැහැනු කෙනෙකුට අමාරුයිනෙ’’ යැයි ආශා පවසන්නීය.
‘‘වෙනත් පිරවුම් හල් වල වැඩට ගන්නෙ පිරිමි ළමයි විතරයි. ඒත් අපි හිතුවා මෙතනට ගැහැණු ළමයිත් ගන්න. එයාලා පිරිමි ළමයි එක්ක හරි හරියට වැඩ කරනවා. මට නම් ඒ ගොල්ලො අතර දක්ෂතාවයේ හෝ කාර්යක්ෂමතාවයේ වෙනසක් පෙනෙන්නෙ නැහැ. අනික ගැහැනු ළමයි මුදල් වංචා කරන්නෙත් නැහැ. පාලනය කිරීමත් පහසුයි. අකීකරු නෑ’’ යැයි එම පිරවීම් හලේ කළමනාකරු ගැමුණු බණ්ඩාර සෙනෙවිරත්න පවසයි.
W.A. Asha Nilakshi started working at the filling station Petro Gas Private Limited in Navinna, Maharagama two year back at the age of 17. She earns about Rs. 14,000 by working 8-hour shifts and 4 hours over time. Nilakshi decided to take the job at the filling station that was earlier occupied by her brother due to the non-availability of any other vocation in the city. Engaged in a male dominating profession, Nilakshi says she does not like to hear people say it’s not an occupation for women. However, Nilakshi says that she would not continue with the profession after marriage.
තේ නිෂ්පාදනයට කාළගුණය හරස් වෙයි
කාළගුණ තත්වය හේතුවෙන් මේ වර්ශයේ තේ නිෂ්පාදනය කිලෝ මිලියන් තිස් අටයි දශම පහක බිද වැටීමකට පත්ව ඇත. තේ අපනයන කරුවන්ගේ සංගමයේ සභාපති ජයන්ත කේරගල පවසන්නේ ලෝක තේ කර්මාන්තයේ නිෂ්පාදනය කිලෝ මිලියන අසූවක් බවයි.
‘‘2008 වර්ශයේ ජුනි වෙද්දි තේ කිලෝ එකක් 325.30 වුණා. මේ වර්ශයෙ මේ වෙද්දි තේ කිලෝ එකක් 321.69යි. ඩොලර් වලින් බැලූවොත් ඩොලර් තුනයි දශම එකයි. මේක මහා විශාල කඩා වැටීමක් නෙවෙයි.” කේරගල පවසයි.
වෙනත් රටවල් හා සංසන්දනය කර බලන විට ලංකාවේ තත්වය ඉතා යහපත් බවයි කේරගල පවසන්නේ.
‘‘තිබ්බ තත්වයට වඩා දැන් තත්වය හොදයි කුඩා කර්මාන්ත කරුවන්ට හොද මිලක් ලැබෙනවා. ”කේරගල පවසයි.
ලෝක ආර්ථීකයේ කඩා වැටීමත් සමග තේ කර්මාන්තයද බිද වැටීමකට ලක්ව ඇත. දැන් එය ක්රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතින බව සමස්ථ ලංකා වතු කම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ලේඛම් ජේ. එම්. ඒ පේ්රමරත්න පවසයි.
‘‘ප්රශ්ණය තියෙන්නෙ නිශ්පාදනය අඩු වෙලා තියනවා. ගිය අවුරුද්දට වඩා සියයට 35 ක් 40 විතර. මේකට හේතුව තමයි පහුගිය කාලෙ පැවතුණ වියළි කාළගුණය. ඒ නිසා මිනිස් ශ්රමය අඩු වුණා. ඒ නිසයි නිශ්පාදනය අඩු වුණේ.” පේ්රමරත්න පැවසීය.
පහුගිය අවුරුද්දෙ තේ කිලෝ එකක් රුපියල් දෙසිය දහයක් වු අතර මේ වර්ශයේදී තේ කිලෝවක මිල රුපියල් හාරසිය පනහක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත. මිල ප්රමාණය අතින් කිසිදු ගැටථවක් නොමැති බව පේ්රමරත්න පැවසීය.
තේ නිෂ්පාදනය දියුණු වෙමින් එන විට දැන් පවතින වැසි සහිත කාළගුණයද තේ නිෂ්පාදනය සදහා බාධා ඇති කරන බව තේ වතු හිමියකු හා තේ කර්මාන්ත හිමියකු වන යසස් රවීන්ද්ර පැවසීය. එම තත්වයද මේ දින කිහිපය ඇතුළත මග හැරී යනු ඇති බවයි රවීන්ද්ර පවසන්නේ.
රටට විදේශ විනිමය විශාල වශයෙන් උපයන එක් මාර්ග ලෙස තේ කර්මාන්තය අද වන විට පත්ව ඇත්තේ කාණගාටුදායක තත්වයකට වුවද එය එතරම් සිතිය යුතු තත්වයක් නොවන බව රවීන්ද්ර පවසයි.
කොළඹට ගෙන්වන තේ ප්රමාණයෙන් සියයට තුනක ප්රමාණයන් පමණක් අපනයනය කරන බවයි ශ්රී ලංකා තේ මණ්ඩලය පවසන්නේ.
‘‘රටවල් 134 පමණ අපේ තේ ගිය අවුරුද්දෙ මිල දී ගත්තා. රටේ තේ වතු වලින් සියටට හැටක් පවත්වගෙන යන්නෙ පුද්ගලික අංශයි. අනිත් සියයට හතළිහ දීර්ඝ කාලීනව බදු දෙනවා අවුරුදු 50-60 වගේ කාලයකට. ඉතින් දැන් තියන එකම ප්රශ්ණය තමයි මේ තේ වතු නඩත්තු කිරීම සදහා වෙන් කරන මුදල් ප්රමාණය.” වෙළද ප්රවර්ධක සහායක සම්පත් පෙරේරා පවසයි.
තේ අපනයනයෙන් ලැබෙන මුදලින් සියයට හැට අටක් දලු හිමියන්ට සහ සියයට තිස් දෙකක් කර්මාන්ත හිමියන් වෙත ලැබෙන බව පෙරේරා පවසයි.
අවධානය අඩුවෙලා
‘‘මොසම් වැසි නියම ආකාරයෙන් ලැබෙනවා නම් නියම විදියට ආදයම් ලබා ගන්න පුලුවන් .අපේ නිෂ්පාදනය අඩු වෙලා තිබුණට මිලදී ගැනීම් අඩුවෙලා නැහැ. වැඩියෙන්ම අලෙවි වෙන්නෙ උඩරට තේ. ඒවා රසයි, වැඩියෙන්ම තේ ගන්නෙ රුසියාව. ගිය අවුරුද්දෙ එක්සත් අරාබි එමිල් රාජ්යත් ගත්තා. ඒ අය මිල දී අරන් එයාලත් බෙදා හැරීම් කරනවා අවට රටවලට. මේ අවුරුද්දෙ සියයට හතලිස් එකයි දශම හයකින් අඩු වුණා.” පෙරේරා පැවසීය.
මෙසේ නිෂ්පාදනය අඩු විම සදහා කාළගුණයට වඩා මෙම තේ වතු සදහා යොදවන පොහොර ප්රමාණයේ අඩුවක් දක්නට ලැබෙන බවයි පෙරේරා පවසන්නේ.
‘‘අවුරුදු සියය එකසිය පනහක් පමණ තේ ගස් තියනවා. හරි විදියට සත්තාර කරනවා නම් හෙක්ටෙයාර් එකකින් අවුරුද්දට නිමි තේ කිලෝ 2000ක් ගන්න පුලුවන්. කාළගුණ තත්වය හේතුවෙන් මේ වර්ශයේ තේ නිෂ්පාදනය කිලෝ මිලියන් තිස් අටයි දශම පහක බිද වැටීමකට පත්ව ඇත. තේ අපනයන කරුවන්ගේ සංගමයේ සභාපති ජයන්ත කේරගල පවසන්නේ ලෝක තේ කර්මාන්තයේ නිෂ්පාදනය කිලෝ මිලියන අසූවක් බවයි.
‘‘2008 වර්ශයේ ජුනි වෙද්දි තේ කිලෝ එකක් 325.30 වුණා. මේ වර්ශයෙ මේ වෙද්දි තේ කිලෝ එකක් 321.69යි. ඩොලර් වලින් බැලූවොත් ඩොලර් තුනයි දශම එකයි. මේක මහා විශාල කඩා වැටීමක් නෙවෙයි.” කේරගල පවසයි.
වෙනත් රටවල් හා සංසන්දනය කර බලන විට ලංකාවේ තත්වය ඉතා යහපත් බවයි කේරගල පවසන්නේ.
‘‘තිබ්බ තත්වයට වඩා දැන් තත්වය හොදයි කුඩා කර්මාන්ත කරුවන්ට හොද මිලක්
ලැබෙනවා. ”කේරගල පවසයි.
ලෝක ආර්ථීකයේ කඩා වැටීමත් සමග තේ කර්මාන්තයද බිද වැටීමකට ලක්ව ඇත. දැන් එය ක්රමයෙන් වර්ධනය වෙමින් පවතින බව සමස්ථ ලංකා වතු කම්කරුවන්ගේ සංගමයේ ලේඛම් ජේ. එම්. ඒ පේ්රමරත්න පවසයි.
‘‘ප්රශ්ණය තියෙන්නෙ නිෂ්පාදනය අඩු වෙලා තියනවා. ගිය අවුරුද්දට වඩා සියයට 35 ක් 40 විතර. මේකට හේතුව තමයි පහුගිය කාලෙ පැවතුණ වියළි කාළගුණය. ඒ නිසා මිනිස් ශ්රමය අඩු වුණා. ඒ නිසයි නිශ්පාදනය අඩු වුණේ.” පේ්රමරත්න පැවසීය.
පහුගිය අවුරුද්දෙ තේ කිලෝ එකක් රුපියල් දෙසිය දහයක් වු අතර මේ වර්ශයේදී තේ කිලෝවක මිල රුපියල් හාරසිය පනහක් දක්වා වර්ධනය වී ඇත. මිල ප්රමාණය අතින් කිසිදු ගැටථවක් නොමැති බව පේ්රමරත්න පැවසීය.
තේ නිෂ්පාදනය දියුණු වෙමින් එන විට දැන් පවතින වැසි සහිත කාළගුණයද තේ නිෂ්පාදනය සදහා බාධා ඇති කරන බව තේ වතු හිමියකු හා තේ කර්මාන්ත හිමියකු වන යසස් රවීන්ද්ර පැවසීය. එම තත්වයද මේ දින කිහිපය ඇතුළත මග හැරී යනු ඇති බවයි රවීන්ද්ර පවසන්නේ.
රටට විදේශ විනිමය විශාල වශයෙන් උපයන එක් මාර්ග ලෙස තේ කර්මාන්තය අද වන විට පත්ව ඇත්තේ කාණගාටුදායක තත්වයකට වුවද එය එතරම් සිතිය යුතු තත්වයක් නොවන බව රවීන්ද්ර පවසයි.
කොළඹට ගෙන්වන තේ ප්රමාණයෙන් සියයට තුනක ප්රමාණයන් පමණක් අපනයනය කරන බවයි ශ්රී ලංකා තේ මණ්ඩලය පවසන්නේ.
‘‘රටවල් 134 පමණ අපේ තේ ගිය අවුරුද්දෙ මිල දී ගත්තා. රටේ තේ වතු වලින් සියටට හැටක් පවත්වගෙන යන්නෙ පුද්ගලික අංශයි. අනිත් සියයට හතළිහ දීර්ඝ කාලීනව බදු දෙනවා අවුරුදු 50-60 වගේ කාලයකට. ඉතින් දැන් තියන එකම ප්රශ්ණය තමයි මේ තේ වතු නඩත්තු කිරීම සදහා වෙන් කරන මුදල් ප්රමාණය.” වෙළද ප්රවර්ධක සහායක සම්පත් පෙරේරා පවසයි.
තේ අපනයනයෙන් ලැබෙන මුදලින් සියයට හැට අටක් දලු හිමියන්ට සහ සියයට තිස් දෙකක් කර්මාන්ත හිමියන් වෙත ලැබෙන බව පෙරේරා පවසයි.
අවධානය අඩුවෙලා
‘‘මොසම් වැසි නියම ආකාරයෙන් ලැබෙනවා නම් නියම විදියට ආදයම් ලබා ගන්න පුලුවන් .අපේ නිෂ්පාදනය අඩු වෙලා තිබුණට මිලදී ගැනීම් අඩුවෙලා නැහැ. වැඩියෙන්ම අලෙවි වෙන්නෙ උඩරට තේ. ඒවා රසයි, වැඩියෙන්ම තේ ගන්නෙ රුසියාව. ගිය අවුරුද්දෙ එක්සත් අරාබි එමිල් රාජ්යත් ගත්තා. ඒ අය මිල දී අරන් එයාලත් බෙදා හැරීම් කරනවා අවට රටවලට. මේ අවුරුද්දෙ සියයට හතලිස් එකයි දශම හයකින් අඩු වුණා.” පෙරේරා පැවසීය.
මෙසේ නිෂ්පාදනය අඩු විම සදහා කාළගුණයට වඩා මෙම තේ වතු සදහා යොදවන පොහොර ප්රමාණයේ අඩුවක් දක්නට ලැබෙන බවයි පෙරේරා පවසන්නේ.
‘‘අවුරුදු සියය එකසිය පනහක් පමණ තේ ගස් තියනවා. හරි විදියට සත්තාර කරනවා නම් හෙක්ටෙයාර් එකකින් අවුරුද්දට නිමි තේ කිලෝග්?ම් දෙදහසක් පමණ ගන්න පු`ථවන්. මේ අවුරුද්දෙ කිලෝ පන්සියයක් ලැබුණ ඒවත් තියනවා. බීජ වලින් ගන්න පැල වල දලු කඩන්න පුලුවන් වෙන්නෙ ගොඩක් අඩු ප්රමාණයක්.අතු පැල කරලා ගන්න පැළ වලින් ගන්න පුලුවන් ප්රමාණය වැඩියි.” ඒ මව් ශාඛයේ ගුණ පිහිටන නිසා බවයි ඔහු පවසන්නේ.
‘‘තේ ගහ හදලා අවුරුදු එක හමාරකින් තමයි දලු නෙලන්න ගන්නෙ. ඒත් මාස හත අටෙන් කඩන අයත් ඉන්නවා. එහෙම කරන නිසා ශාඛයේ වැඞීම බාල වෙනවා. මේකත් හේතු වෙනවා නිෂ්පාදනයට. නිමි තේ කිලෝ එකක් හදන්න දලු කිලෝ හතරයි ග්?ම් හැටපහක් ඕන. ගිය අවුරුද්දෙ බිලියන 112 ආදායමක් ලැබුණා.” පෙරේරා පැවසීය.
ලංකාවට ලැබෙන විදේශ ආදායමෙන් සියයට දෙකක් ලැබෙන අතර මෙම ආදායමෙන් මිලියන විසි දෙකක් විසි පහක් ප්රචාරක කටයුතු සදහා යොදවන බවයි පෙරේරා පවසන්නේ. එහෙත් සිදු වන දෙයක් නොමැති බවත් සියයට 40 ක් කම්කරුවන් සදහා වෙන් කරන බවත් ඔහු පැවසීය.
‘‘ මේ වතාවෙ තේ වල තත්වය බාල වුණා කාළගුණය නිසා. දවස් දහයෙන් දහයට කඩන්න වෙන වතු තියනවා. සතියෙන් කඩන ඒවත් තියනවා. මේවා වෙනස් වෙන්නෙ තේ ගහට සාත්තු කරන විදියට. ඒ මොනවා වුණත් ලංකාවේ තේ තමයි ජාත්යන්තර වෙළදපළේ ඉස්සරහින් තියෙන්නෙ. ඒ සාම්ප්රධායික තේ නිසා.” පෙරේරා පැවසීය.
‘‘පුද්ගලික කම්පැණි තමයි හැම දෙයක්ම කරන්නෙ. රාජයෙන් පටන් ගන්නවා විතරයි. පසු විපරම් කරන් නැහැ. ඒ නිසා උපයන්න පුලුවන් ප්රමාණය උපයන්න බැරි වෙනවා. සංවර්ධනයට අවශ්ය දේවල් සිද්ධ වෙන්නෙ නැහැ. මේවා නඩත්තු කරන්න ඕන කියන අදහසකුත් නැහැ. දලු සියයට හැත්තෑ පහක්වත් තියෙන්න ඕන කම්පැණියක් පවතින්න නම්. ඒ ප්රමාණය දැන් අඩු වේගන යනවා. මේ ගැන අවධානය යොමු කරන්න කාලය දැන් ඇවිත්.” පෙරේරා අවසන් වරට පැවසීය.රෑම් දෙදහසක් පමණ ගන්න පුලුවන්. මේ අවුරුද්දෙ කිලෝ පන්සියයක් ලැබුණ ඒවත් තියනවා. බීජ වලින් ගන්න පැල වල දලු කඩන්න පුලුවන් වෙන්නෙ ගොඩක් අඩු ප්රමාණයක්.අතු පැල කරලා ගන්න පැළ වලින් ගන්න පුලුවන් ප්රමාණය වැඩියි.” ඒ මව් ශාඛයේ ගුණ පිහිටන නිසා බවයි ඔහු පවසන්නේ.
‘‘තේ ගහ හදලා අවුරුදු එක හමාරකින් තමයි දලු නෙලන්න ගන්නෙ. ඒත් මාස හත අටෙන් කඩන අයත් ඉන්නවා. එහෙම කරන නිසා ශාඛයේ වැඩිම බාල වෙනවා. මේකත් හේතු වෙනවා නිෂ්පාදනයට. නිමි තේ කිලෝ එකක් හදන්න දලු කිලෝ හතරයි ග්රෑම් හැටපහක් ඕන. ගිය අවුරුද්දෙ බිලියන 112 ආදායමක් ලැබුණා.” පෙරේරා පැවසීය.
ලංකාවට ලැබෙන විදේශ ආදායමෙන් සියයට දෙකක් ලැබෙන අතර මෙම ආදායමෙන් මිලියන විසි දෙකක් විසි පහක් ප්රචාරක කටයුතු සදහා යොදවන බවයි පෙරේරා පවසන්නේ. එහෙත් සිදු වන දෙයක් නොමැති බවත් සියයට 40 ක් කම්කරුවන් සදහා වෙන් කරන බවත් ඔහු පැවසීය.
‘‘ මේ වතාවෙ තේ වල තත්වය බාල වුණා කාළගුණය නිසා. දවස් දහයෙන් දහයට කඩන්න වෙන වතු තියනවා. සතියෙන් කඩන ඒවත් තියනවා. මේවා වෙනස් වෙන්නෙ තේ ගහට සාත්තු කරන විදියට. ඒ මොනවා වුණත් ලංකාවේ තේ තමයි ජාත්යන්තර වෙළදපළේ ඉස්සරහින් තියෙන්නෙ. ඒ සාම්ප්රදායික තේ නිසා.” පෙරේරා පැවසීය.
‘‘පුද්ගලික කම්පැණි තමයි හැම දෙයක්ම කරන්නෙ. රාජයෙන් පටන් ගන්නවා විතරයි. පසු විපරම් කරන් නැහැ. ඒ නිසා උපයන්න පුලුවන් ප්රමාණය උපයන්න බැරි වෙනවා. සංවර්ධනයට අවශ්ය දේවල් සිද්ධ වෙන්නෙ නැහැ. මේවා නඩත්තු කරන්න ඕන කියන අදහසකුත් නැහැ. දලු සියයට හැත්තෑ පහක්වත් තියෙන්න ඕන කම්පැණියක් පවතින්න නම්. ඒ ප්රමාණය දැන් අඩු වේගන යනවා. මේ ගැන අවධානය යොමු කරන්න කාලය දැන් ඇවිත්.” පෙරේරා අවසන් වරට පැවසීය.







